Stare ubrania oddamy w sklepach lub naprawimy je w każdej gminie

Zużyte ubrania mają przestać być problemem, z którym Kowalski czy Nowak musi radzić sobie sam. Planowana reforma systemu gospodarowania używanymi czy zbędnymi tekstyliami zakłada: łatwiejszą zbiórkę tego rodzaju wyrobów – prowadzoną z wykorzystaniem możliwości stacjonarnych sklepów z odzieżą i internetowych platform handlowych – większą odpowiedzialność producentów i zorganizowanie w każdej gminie co najmniej jednego stałego punktu wykonującego podstawowe naprawy.

Dziś pozbycie się niepotrzebnych ubrań nierzadko wymaga dobrej organizacji. Gdy w okolicy nie ma kontenera ani organizacji społecznej prowadzącej zbiórkę charytatywną, pozostaje PSZOK (mobilny punkt selektywnej zbiórki odpadów komunalnych). Trzeba ustalić jego lokalizację, sprawdzić godziny w jakich funkcjonuje, a następnie samodzielnie dostarczyć tam tekstylia. Dla osoby starszej, nieposiadającej samochodu albo mieszkającej z dala od takiego miejsca może to być bariera nie do przeskoczenia. Przygotowywana przez reforma ma odwrócić opisaną sytuację i sprawić, że oddanie starej odzieży będzie możliwe chociażby przy okazji kupowania nowego ubrania czy butów w którejś z popularnych sieciówek.

Kto będzie musiał prowadzić zbiórkę?

Nie oznacza to jednak, że każdy sklep odzieżowy stanie się automatycznie punktem zbiórki. Z zapowiedzi Ministerstwa Klimatu i Środowiska wynika, że nowe obowiązki mają dotyczyć m.in. prywatnych sklepów odzieżowych o powierzchni przekraczającej 100 mkw. oraz sieci handlowych, których placówki mają łącznie ponad 1000 mkw. Jednocześnie możliwość oddania odzieży ma być ścisłe powiązana z dokonaniem zakupów w danym miejscu.

Nie tylko sklepy stacjonarne

System nie będzie ograniczał się wyłącznie do punktów stacjonarnych. Planowane przepisy obejmą również platformy handlowe, za pośrednictwem których coraz częściej kupujemy odzież i obuwie. One także mają zapewnić możliwość oddawania niepotrzebnych tekstyliów. Nie wiadomo jeszcze, jak będzie to wyglądało: czy ubrania odbierze kurier, będzie można je zanieść do współpracującego punktu, czy pojawi się inne rozwiązanie. Resort przedstawi szczegóły dopiero w projekcie ustawy.

Kto zapłaci za punkt naprawy w każdej gminie?

Zbiórka niepotrzebnych ubrań to tylko jeden filar opracowywanego systemu. Druga dotyczy rzeczy, które wciąż mogą służyć, choć mają zepsuty suwak, urwany guzik czy rozpruty szew. Czasem wystarczy drobna naprawa, by kurtka albo spodnie znowu nadawały się do noszenia. Dlatego resort Klimatu i Środowiska chce rozwijać usługi naprawcze i w ten sposób przedłużać życie tekstyliów. Zgodnie z założeniami, w każdej gminie ma działać przynajmniej jeden stały punkt napraw. Mowa więc o sieci obejmującej blisko 2,5 tys. gmin.

Nie oznacza to jednak, że każdy samorząd będzie musiał otworzyć zakład krawiecki i zatrudnić fachowców. Za zapewnienie takich miejsc mają odpowiadać organizacje producentów. Mają one do wyboru dwa rozwiązania. Mogą otworzyć nowe punkty albo nawiązać współpracę z działającymi już zakładami krawieckimi czy szewskimi. Ten drugi wariant może mieć znaczenie zwłaszcza w mniejszych miejscowościach.

Wciąż sporo niewiadomych

Choć kierunek zmian jest czytelny, to wciąż brakuje odpowiedzi na wiele praktycznych pytań. Nie wiadomo, czy naprawy będą bezpłatne, dofinansowane, czy wykonywane według ustalonego cennika. Nie jest też jasne, jakie rzeczy przyjmą punkty. Czy zajmą się tylko odzieżą i obuwiem, czy również pościelą, zasłonami oraz innymi tekstyliami?

Kiedy zmiany wejdą w życie?

Zanim stare ubrania oddamy w sklepie lub zaniesiemy do gminnego punktu napraw, przepisy muszą przejść długą drogę legislacyjną. Ministerstwo Klimatu i Środowiska zakończyło prekonsultacje i przygotowało ocenę skutków wprowadzenia nowych przepisów. Zgodnie z planem projekt ma trafić do konsultacji publicznych w trzecim kwartale 2026 roku. Zajmą się nim również inne resorty i instytucje. Polska powinna przyjąć ustawę do 17 czerwca 2027 roku, a cały system ma ruszyć najpóźniej 17 kwietnia 2028 roku. Mikroprzedsiębiorcy dostaną dodatkowy rok na przygotowanie się do nowych obowiązków.

Grzegorz Szafraniec

Źródło: Ministerstwo Klimatu i Środowiska, gazeta.pl, PSZOK, gov.pl