Berlin żąda, by wszyscy w Unii finansowali Kijów!

Czy kanclerz Niemiec Friedrich Merz narzuci wszystkim państwom unijnym obowiązkowe finansowanie Ukrainy w kolejnych latach? To realny scenariusz, skoro od niego Berlin uzależnia swoją zgodę na nowy budżet Wspólnoty na lata 2028-34.

„Niemcy stawiają ultimatum” – pisze wręcz „The Financial Times” i dodaje, że kanclerz Niemiec Friedrich Merz ostrzega, że zablokuje unijny budżet na lata 2028-34, jeśli wszystkie kraje członkowskie nie zgodzą się finansować Ukrainy.

Ultimatum kanclerza Merza

Agencja Bloomberg informując o sprawie, powołuje się na list szefa rządu w Berlinie, jaki wysłał do przewodniczącego Rady Europejskiej Antonio Costy. W liście kanclerz Merz nie pozostawia żadnych wątpliwości, co do swoich oczekiwań i chce, by najpierw ustalono zasady finansowania Ukrainy a dopiero potem miałby być negocjowany nowy budżet dla całej Unii. Merz zapowiada jasno, że jeśli wszystkie kraje nie będą wspierać Kijowa, to nie będzie rozmów o budżecie.

Zdaniem kanclerza Merza „wspólne zobowiązanie, że wszyscy bez wyjątku wniosą sprawiedliwy wkład” w pomoc Ukrainie „jest niezbędnym warunkiem wstępnym” (…) „omówienia wszelkich dalszych kwestii”.

Debata w czwartek w Dublinie

Temat ten ma być najważniejszym na zaplanowanym na czwartek spotkaniu Europejskiej Wspólnoty Politycznej w Dublinie, stolicy Irlandii, która sprawuje aktualnie prezydencję w UE. To nieformalny szczyt z udziałem przywódców państw i rządów a także szefów kluczowych instytucji Unii.

Trudno przewidzieć, jaka będzie reakcja i przebieg dyskusji na czwartkowym szczycie, ale wiele wskazuje na to, że Berlin będzie mieć wsparcie Dublina. Portal Euronews cytuje wypowiedź ministra finansów Irlandii Simona Harrisa, który uważa, że  „aby stworzyć uczciwy wieloletni budżet dla Europy, trzeba rozważyć kwestię finansowania Ukrainy” . Na kraje niechętne finansowaniu Kijowa mogą wywierać nacisk także państw tzw. starej Unii zwłaszcza Francja.

Ultimatum kanclerza może wywołać negatywną rekcję przywódców Słowacji, Czech, Węgier i Bułgarii, bo zupełnie niedawno krytycznie wypowiadali się na temat dalszego zwiększania unijnego długu na rzecz Ukrainy. A takie rozwiązanie proponują władze w Brukseli.

Luka na 70 miliardów

Rząd w Kijowie wyliczył dodatkowe potrzeby budżetowe i militarne w przyszłym roku na 70 mld euro. To tzw. luka finansach i to  pomimo że Unia Europejska zgodziła się udzielić w 2027 roku drugiej transzy pożyczki w wysokości 45 miliardów euro .(Pierwsza transza w tej samej wysokości 45 miliardów euro zostanie wypłacona w całości jeszcze w tym roku.)

Finansowanie przez Unię Ukrainy w kolejnych latach to wrażliwa kwestia, szczególnie że według oficjalnych danych dotychczas UE przeznaczyła ponad 230 miliardów euro na wsparcie Ukrainy w wojnie z Rosją. Już sam fakt, ze Unia zgodziła się zaciągnąć wielka pożyczkę w kwotę 90 miliardów euro na potrzeby Kijowa w 2026 i 2027 roku wywołał wiele kontrowersji i burzliwą dyskusję. Zwłaszcza że chodzi o kraj, który nie należy do Wspólnoty, a w umowie przyjęto założenie, że Kijów zacznie zwracać pieniądze dopiero po uzyskaniu reparacji od Rosji, co wydaje się, mówiąc oględnie, mało prawdopodobne.

Udziału w spłacie tej unijnej pożyczki odmówiły oficjalnie w grudniu ub.r., gdy ustalano szczegóły na szczycie unijnym, rządy Czech, Słowacji i Węgier . Wiele wskazuje na to, że także przywódcy tych państw (nawet pomimo odsunięcia od rządów na Węgrzech Viktora Orbana) również nie chcieliby spłacać kolejnych zobowiązań. Do tego grona zamierzał (według wstępnych medialnych informacji) dołączyć rząd Bułgarii.

Choć Antonio Costa kilka tygodni temu zapewniał, że Unia będzie chciała zmobilizować inne państwa na świecie do wspierania finansowego Ukrainy w 2027 roku, to jednak póki co efektów nie ma. I być może to też jest powód najnowszego „ultimatum” Berlina. Bruksela liczy, że sama Wspólnota Europejska może pokryć „tylko” dwie trzecie z potrzebnej kwoty 70  miliardów euro czyli około 48 miliardów euro. I ta kwestia ma być omawiana oficjalnie na szczycie unijnym pod koniec listopada, ale już czwartkowe spotkanie pokaże, czy są w ogóle szanse na porozumienie.

Przypomnijmy, że Unia Europejska (już bez obecnej i ewentualnej przyszłej pożyczki dla Ukrainy) jest znacząco zadłużona. Na program odbudowy po pandemii COVID zadłużenie wynosi około biliona euro.

Budżet w pospiechu, a Berlin dyktuje warunki

Jeśli kanclerz Merz przeforsuje swoje żądanie i poprze je tak Komisja Europejska jak i szefowie rządów, to będzie kolejny dowód na dominację Niemiec we Wspólnocie. Jeśli obowiązek finansowania Ukrainy zostanie narzucony także państwom z naszej części Europy, które nie zgodziły się na spłacanie długu wspólnotowego na rzecz Kijowa, to w praktyce będzie to tylko kolejny dowód na to jak mało znacząca i jak mało brana pod uwagę jest ich opinia.

Inna kwestia to taka, jak narzucone przez Niemcy obowiązkowe finansowanie Ukrainy w przyszłym roku, odbiorą i ocenią obywatele krajów „starej” Unii. Finansowanie Kijowa budzi emocje także we Francji, a Marine Le Pen która ma największe szanse na objęcie urzędu prezydenta w wyniku przyszłorocznych wyborów, już zapowiedziała wstrzymanie pomocy dla Ukrainy.

Przypomnijmy, że Komisja Europejska i jej szefowa Ursula von der Leyen liczą, że nowy unijny budżet – przynajmniej w najważniejszych kwestiach – zostanie ustalony jeszcze w tym roku. A to dlatego, ze obawiają się iż w przyszłym nie będzie na to wielkich szans, gdyż w kilku krajach (także w Polsce) odbędą się wybory, które mogą wiele zmienić w podejściu do kluczowych kwestii i strategii unijnych. Tymczasem nie ma zgody ani co do wielkości budżetu, ani co do głównych założeń jak choćby nowe podatki. List kanclerza Merza i fundusze dla Kijowa stanowią kolejny temat do dyskusji. W nowym budżecie Unii na lata 2028-34 także przewidziano znaczące pieniądze dla Ukrainy, która szykuje się do członkostwa, a w grę wchodzi kwota ponad 80 miliardów euro. Natomiast integracja i otwarcie rynku europejskiego dla produktów szczególnie rolnych (ale nie tylko) wzbudza ogromne obawy.

Wątpliwe porozumienie pokojowe?

List z propozycjami kanclerza Niemiec pojawił się w szczególnym momencie: tuż przed rozpoczęciem rokowań pokojowych w Abu Zabi z udziałem delegacji Ukrainy, Rosji i USA, które wspiera także Unia Europejska, której przedstawiciele także tam pojechali podobnie jak rządów Niemiec, Francji i Wielkiej Brytanii . Skoro Friedrich Merz uważa, że musi być zabezpieczone wspólne finansowanie Ukrainy w kolejnych latach, to może oznaczać, że nie widzi szans na porozumienie pokojowe. Choć szczególnie na nie liczy prezydent Donald Trump, zwłaszcza ze to Stany Zjednoczone napaści Rosji przekazały pomoc (nie tylko wojskową) Ukrainie o największej wartości.

Agnieszka Łakoma

»» Odwiedź wgospodarce.pl na GOOGLE NEWS, aby codziennie śledzić aktualne informacje

»» O bieżących wydarzeniach w gospodarce i finansach czytaj tutaj:

Rynek pracy zamrożony! Nie zwalniają, ale i nie zatrudniają

Chiński potop zbił ceny aut

Celowe zakazy na 11 listopada. Nawet 5000 zł grzywny za te przedmioty

»»Jaka przyszłość dla polskiej elektrowni atomowej – oglądaj „Piątkę wGospodarce” w telewizji wPolsce24