Paraliż inwestycji i brak wizji: „Świecimy się na czerwono”

Niezwykle ciekawa debata ekspertów zorganizowana przez Centrum Strategii Rozwojowych, poświęcona kluczowym interesom gospodarczym Polski oraz wyzwaniom strategicznym do 2030 roku zgromadziła w warszawskim Centrum Kształcenia Młodzieży „Kuźnia” liczną widownię. Dyskusja oparta na raporcie CSR „Five Corridors” wykazała, że choć Polska wpisuje się w strategiczne interesy USA w obszarach obronności, energii i technologii, to główną barierą rozwojową pozostaje wciąż brak długofalowej strategii gospodarczej obecnego rządu Donalda Tuska oraz rosnąca niepewność prawna.

Prowadzący spotkanie redaktor Maciej Wośko zwrócił uwagę na brak rządowej wizji rozwoju, pytając prelegentów: „jak przygotowywać się do stworzenia strategii, która powstaje poza rządem Rzeczpospolitej, bo cały czas doczekać się jej ze strony rządu nie możemy”. Moderator wskazał też na bezpośrednie, negatywne konsekwencje niepewności ustrojowej wokół Trybunału Konstytucyjnego: „usłyszeliśmy dzisiaj również od pana prezydenta Nawrockiego, że to co wydarzyło się, czy to co dzieje się w Trybunale Konstytucyjnym, ma również bardzo ogromne znaczenie gospodarcze. Wprost - odstrasza inwestorów”.

Efekt Trybunału

Ostry spór ustrojowy przekłada się na wymierne straty inwestycyjne – dowodzili uczestnicy debaty. Marcin Chludziński, Przewodniczący Rady Fundacji CSR, ostrzegł, że zagraniczne instytucje finansowe surowo oceniają obecne ryzyko w Polsce.

„Wiem, jak się szacuje oceny ryzyka i trzeba to głośno powiedzieć - dziś w ryzykach inwestycyjnych świecimy na czerwono. Ktoś kto będzie myślał o podjęciu decyzji inwestycyjnych, będzie brał pod uwagę absolutny brak stabilności prawnej w kontekście sporu, który się toczy w państwie polskim” – mówił prezes Chludziński, dodając, że bez twardych fundamentów ekonomicznych niemożliwa jest obrona suwerenności.

Jeśli nie ma gospodarki ze stabilną stroną dochodową - w kontekście budżetu, ze zdolnością finansowania projektów rozwojowych, ze zdolnością finansowania bezpieczeństwa, to możemy zapomnieć o suwerenności.

Przewodniczący Rady Fundacji CSR podkreślał, że obecne wydarzenia będą miały długofalowe konsekwencje - dalszą niestabilność systemową, ustrojową, sądową… itd.

„Byłem pełen nadziei w powrocie z Nowego Jorku, gdzie inwestorzy amerykańscy mówili „idziemy do Polski, to jest fajne miejsce, nie boimy się tam wojny na Ukrainie. Najbardziej rosnąca gospodarka w Europie, przyjazne miejsce, bezpieczne i tak dalej.” Tak teraz już nie jestem wcale optymistyczny w tej sprawie i tak jak tutaj mamy na tym banerze dialog, konsensus, bezpieczeństwo, tak to trochę sobie dworowaliśmy, że z tym dialogiem to chyba już koniec na pewien czas, bo pytanie, gdzie on jest albo gdzie jest jeszcze możliwy, ale mam wrażenie, że konsensus, bezpieczeństwo to cały czas jest aktualne”.

Dr Piotr Głowacki, doradca Prezydenta RP, zwrócił uwagę na bezpośrednią zależność rozwoju gospodarczego od politycznej równowagi otoczenia prawnego i regulacyjnego. Zwrócił przy tym uwagę na potrzebę budowania siły politycznej na bazie potencjału gospodarczego, który udało nam się wypracować.

„O ile ostatnie 30 lat to rzeczywiście bezprecedensowy wzrost gospodarczy, o tyle temu wzrostowi - rozwojowi gospodarczemu, nie towarzyszył za bardzo wzrost potencjału politycznego Polski. Tak więc wydaje mi się, że strategia gospodarcza też powinna odpowiadać na takie pytanie, jak dokonać pewnej konwersji mocy potencjału gospodarczego na potencjał polityczny” – mówił doradca Prezydenta RP.

Pięć korytarzy gospodarczych

Punktem wyjścia do debaty były wnioski z raportu „Five Corridors” przygotowanego przez ekspertów Centrum Strategii Rozwojowych pod redakcją Radosława Żydoka na Polish-American Economic Summit, a dotyczące strategicznych korytarzy rozwoju gospodarczego i współpracy z USA - obronności, energii, przemysłu, technologii oraz handlu i infrastruktury. Co wydaje się istotne, to fakt, że dziś Polska jest jedyną dużą gospodarką Unii Europejskiej, która we wszystkich kluczowych wymiarach polityki USA – od zrównoważonego bilansu handlowego, przez rekordowe wydatki obronne, po wybór dostawców LNG i technologii jądrowej – wpisuje się w amerykański interes strategiczny, a udział amerykańskich koncernów w najistotniejszych inwestycjach gwarantuje pośrednio ich realizację.

„Słowo „gwarantuje” jest mocne. Ja staram się rzadko go używać” – polemizował z tą tezą Piotr Głowacki. Generalnie zapewne sprzyja tym inwestycjom. Ale moja, że tak powiem, dusza suwerenisty trochę się buntuje w momencie, w którym muszę przyznać, że w zasadzie siłą autorytetu i potęgi obcego państwa jesteśmy w stanie zagwarantować ciągłość pewnych przedsięwzięć inwestycyjnych. To nie jest ta rzeczywistość, której chciałbym dla Polski – podkreślił doradca Prezydenta RP, który podkreślił też, że polską racją stanu jest rozwój kontaktów handlowych we wszystkich kierunkach.

„W wypowiedzi moderatora padło pytanie, czy należy uśmiechać się do Pekinu, czy mrugać okiem w Indiach…? Są pewnie takie momenty dziejowe, w których należy się uśmiechać tylko w jedną stronę, ale jeszcze taki moment nie nadszedł. Wydaje mi się, że należy się zarazem uśmiechać do Amerykanów, wchodzić z nimi we współpracę we wszystkich tych, myślę trafnie, zidentyfikowanych pięciu korytarzach, ale równocześnie jak najbardziej - uśmiechać się do Chińczyków i do Hindusów oraz umacniać współpracę z naszymi partnerami w Europie. Naszą strategią gospodarczą powinna być raczej wielowektorowość i dywersyfikacja naszych partnerów handlowych, gospodarczych, a nie zawężanie pola współpracy” – mówił Piotr Głowacki.

Middle power

Dr Piotr Woyke w swoim wystąpieniu odniósł się do kluczowych wyzwań stojących przed polskim przemysłem obronnym. Zwrócił szczególną uwagę na ryzyko utraty suwerenności decyzyjnej w ramach programów unijnych, w tym SAFE oraz na potrzebę lepszego zarządzania inwestycjami w badania i rozwój. Odnosząc się do unijnego programu kredytowego SAFE, dr Woyke stanowczo przestrzegał przed powielaniem scenariusza z sektora energetycznego, w którym Polska stała się mocno zależna od regulacji płynących z Brukseli.

„Obronność jest szczególną polityką publiczną w państwie. Zależy od niego nasza suwerenność i bezpieczeństwo. I naprawdę im mniej tutaj nowych dodatkowych zależności, tym lepiej” – podkreślał szef Instytutu Wschodniej Flanki z Klubu Jagiellońskiego i krytycznie odniósł się do dotychczasowego sposobu finansowania innowacji, podkreślając brak efektywnych mechanizmów wdrażania nowych technologii w wojsku.

„Nie potrafimy wciąż postawić na realną implementację gotowych rozwiązań” – zauważył dr Woyke wskazując także na brak długofalowej wizji, mimo rekordowych budżetów, proces decyzyjny pozostawia wiele do życzenia. - Robimy to niestety bez planu. No niekiedy polscy wojskowi […] zachowują się jak dzieci w sklepie z zabawkami. Tak to jest polityka, która nigdy nie przyniosła nic dobrego i nigdy nie stworzyła takiej middle power w wymiarze wojskowym. Myślę tu o wzorcach takich jak Izrael, Korea Południa – mówił ekspert.

Trzeba jednak pamiętać, że Stany Zjednoczone dostrzegają w Polsce ważnego gracza choćby ze względu na przewidywalne wysokie i długoterminowe wydatki na obronność: - Amerykanie widzą, że są tu jeszcze interesy do ubicia, że Polacy są poważnymi partnerami, zdają sobie sprawę z tego, że polskie wydatki na obronność w długiej perspektywie będą wysokie – mówił dr. Woyke, jednak warunkiem sukcesu jest proaktywność polskiej administracji, strategiczne negocjacje i świadomość własnych celów: „To my musimy wychodzić z inicjatywą, no bo to koniec końców my aspirujemy do statusu middle power, a nie Stany Zjednoczone”.

Podwójny zwrot z inwestycji

Wśród głównych wyzwań dla przedsiębiorców prelegenci wymienili rekordowe ceny energii elektrycznej dla przemysłu energochłonnego, nadregulację oraz brak realnego, a nie deklaratywnego wymogu polskiego udziału (local content) w kluczowych inwestycjach. Ponadto gigantyczne wydatki na obronność nie przekładają się na rozwój polskiego kapitału technologicznego.

Dr Piotr Woyke, skrytykował zakupy uzbrojenia pozbawione długofalowej wizji.

Mając bezprecedensową w historii Polski zwyżkę inwestycyjną w obronność - budżet rzędu miliardów złotych rocznie, my naprawdę robimy znacząco za mało, żeby zbudować pewien kapitał intelektualny tutaj w Polsce i zyskać coś, co ja nazywam podwójnym zwrotem z inwestycji w obronność – mówił ekspert i apelował o zmianę podejścia państwa: „polski rząd musi przestać wreszcie traktować na przykład agencję uzbrojenia jako agencję czysto zakupową.”

Podsumowując debatę, uczestnicy ocenili, że bez zbudowania ponadpodziałowego, ponadpartyjnego konsensusu oraz jasnej strategii gospodarczej Polska straci szansę na wykorzystanie swoich atutów geopolitycznych i wyjście z roli taniej montowni. Oczywiste? Wezwanie wydaje się jasne, trudniej o jego realizację, co pokazały dobitnie wydarzenia w Trybunale Konstytucyjnym.

(mac)/Zespół wGospodarce.pl

»» Odwiedź wgospodarce.pl na GOOGLE NEWS, aby codziennie śledzić aktualne informacje

»» O bieżących wydarzeniach w gospodarce i finansach czytaj tutaj:

Tragedia na rynku autogazu, a Motyka dłubie w nosie

Szturm Tuska na NBP nie ustanie

Policja w Trybunale ma swoją cenę. Każda firma ją zapłaci

»»Zamach na Polskę– oglądaj reportaż telewizji wPolsce24