Informacje
Karmazyn atlantycki, czerymoja i surowe migdały zaliczono do produktów o najwyższej wartości odżywczej / autor: Pixabay x 3
Karmazyn atlantycki, czerymoja i surowe migdały zaliczono do produktów o najwyższej wartości odżywczej / autor: Pixabay x 3

TYLKO U NAS

Jakie są najzdrowsze produkty na świecie? Naukowy ranking

Filip Siódmiak

Filip Siódmiak

Absolwent kierunku dietetyka na Gdańskim Uniwersytecie Medycznym. Dietetyk kliniczny w Uniwersyteckim Centrum Klinicznym w Gdańsku, gdzie zdobywa doświadczenie w pracy z pacjentami wymagającymi specjalistycznej opieki żywieniowej

  • Opublikowano: 22 listopada 2026, 19:00

  • Powiększ tekst

Surowe migdały, czerymoja i karmazyn atlantycki znalazły się na szczycie jednego z naukowych rankingów żywności o najwyższej wartości odżywczej. Choć jego wyniki mogą zaskakiwać, pokazują, jak wiele zależy od składu poszczególnych produktów i proporcji zawartych w nich składników odżywczych. Nie oznacza to jednak, że powinniśmy opierać codzienną dietę na kilku produktach z czołówki zestawienia. Nawet najbardziej wartościowa żywność nie zastąpi różnorodnego sposobu odżywiania, a jej nadmierne spożycie nie zawsze będzie korzystne dla zdrowia.

Czego dowiesz się z artykułu?

• Jakie trzy produkty spożywcze uzyskały najwyższe wyniki w rankingu wartości odżywczej.

• Dlaczego gęstość odżywcza żywności jest tak istotna dla zdrowia.

• Czy produkty określane mianem superfoods rzeczywiście zasługują na szczególne miejsce w diecie.

• Dlaczego nawet zdrowe produkty mogą szkodzić, jeżeli spożywamy je w nadmiernych ilościach.

Ranking żywności. Które produkty mają największą wartość odżywczą?

Dietetycy i naukowcy od lat poszukują optymalnych modeli żywienia, które pozwalałyby ograniczać ryzyko rozwoju chorób przewlekłych, wspierać prawidłowe funkcjonowanie organizmu i sprzyjać zachowaniu dobrego zdrowia w wieku podeszłym. Powstało wiele koncepcji zdrowego odżywiania, przedstawianych między innymi w postaci piramid, talerzy żywieniowych czy szczegółowych zaleceń dotyczących poszczególnych grup produktów.

Obok tych modeli pojawiają się również próby naukowego uszeregowania żywności pod względem jej wartości odżywczej. Jednym z przykładów jest ranking NF (Nutritional Fitness), opracowany przez międzynarodowy zespół badaczy z Pohang University of Science and Technology w Korei Południowej oraz University of Illinois w Stanach Zjednoczonych. Wyniki analizy opublikowano w 2015 roku w czasopiśmie naukowym „PLOS ONE” w artykule zatytułowanym „Uncovering the nutritional landscape of food”.

Naukowcy przeanalizowali blisko tysiąc nieprzetworzonych produktów spożywczych, wykorzystując metody obliczeniowe do oceny ich składu i wzajemnych proporcji poszczególnych składników odżywczych. Celem było wskazanie żywności, która może w największym stopniu przyczyniać się do pokrycia zapotrzebowania człowieka na niezbędne składniki odżywcze, przy jednoczesnym ograniczeniu ryzyka nadmiernego spożycia pozostałych substancji.

W odróżnieniu od prostych zestawień opartych na zawartości pojedynczych witamin czy składników mineralnych, ranking uwzględniał bardziej kompleksową ocenę wartości odżywczej. Istotne znaczenie miały między innymi zawartość witamin i składników mineralnych, profil kwasów tłuszczowych oraz proporcje poszczególnych substancji odżywczych.

Czerymoja zwana też jabłkiem cynamonowym to owoc drzewa z rodziny Flaszowcowatych, występującego w Ameryce Południowej / autor: Pixabay
Czerymoja zwana też jabłkiem cynamonowym to owoc drzewa z rodziny Flaszowcowatych, występującego w Ameryce Południowej / autor: Pixabay

Migdały, czerymoja i karmazyn na podium

Wyniki analizy wskazały trzy produkty, które uzyskały najwyższe oceny w rankingu: migdały, czerymoja oraz karmazyn atlantycki. Ich wyniki wyniosły od 0,89 do 0,97 punktu w skali, w której 1 oznaczało wartość maksymalną. Dla porównania średnia ocena wszystkich analizowanych produktów wyniosła zaledwie 0,30.

Na kolejnych pozycjach znalazły się:

►ryby z grupy flądrokształtnych (0,88),

►nasiona chia (0,85),

►pestki dyni (0,84),

►boćwina, czyli burak liściowy (0,78).

Zestawienie pokazuje, że wysoka wartość odżywcza nie jest domeną wyłącznie produktów powszechnie uznawanych za zdrowe. W czołówce znalazły się zarówno orzechy, owoce, jak i ryby.

Wyniki wskazywały również na pewne prawidłowości dotyczące całych grup produktów. Żywność pochodzenia zwierzęcego, taka jak ryby, podroby i nabiał, uzyskiwała przeciętnie korzystniejsze wyniki w kategorii produktów białkowych niż wieprzowina, wołowina czy drób. Wśród produktów tłuszczowych wyżej oceniano orzechy i nasiona oleiste niż tłuszcze zwierzęce. Z kolei w grupie produktów dostarczających węglowodanów korzystniej wypadały owoce niż zboża i rośliny strączkowe.

Nie oznacza to oczywiście, że mięso, produkty zbożowe czy rośliny strączkowe mają niewielką wartość odżywczą. Ranking uwzględniał określone kryteria matematyczne, a jego wyniki nie stanowią uniwersalnej klasyfikacji produktów pod względem ich wpływu na zdrowie.

Karmazyn atlantycki / autor: Pixabay
Karmazyn atlantycki / autor: Pixabay

Gęstość odżywcza - dlaczego ma znaczenie?

Jednym z ważniejszych pojęć w ocenie jakości żywności jest gęstość odżywcza. Określa ona ilość składników odżywczych dostarczanych przez określoną porcję produktu, najczęściej w odniesieniu do jego wartości energetycznej.

Produkty o wysokiej gęstości odżywczej dostarczają stosunkowo dużo witamin, składników mineralnych, błonnika czy korzystnych kwasów tłuszczowych w stosunku do liczby dostarczanych kilokalorii.

Dobrym przykładem są warzywa liściaste, takie jak szpinak, jarmuż czy boćwina. Zawierają między innymi foliany, witaminę K, karotenoidy i inne związki bioaktywne, a jednocześnie charakteryzują się stosunkowo niewielką wartością energetyczną.

Innym przykładem są orzechy dostarczające nienasyconych kwasów tłuszczowych, białka roślinnego, błonnika, magnezu i witaminy E. W ich przypadku należy jednak pamiętać, że wysoka wartość odżywcza idzie w parze z dużą kalorycznością.

Gęstość odżywcza jest więc istotnym kryterium przy komponowaniu diety, ponieważ pozwala zwiększać podaż niezbędnych składników bez konieczności nadmiernego zwiększania wartości energetycznej jadłospisu. Ma to szczególne znaczenie w profilaktyce nadwagi i otyłości, a także w żywieniu osób, których zapotrzebowanie na określone składniki odżywcze jest znacząco zwiększone.

Surowe migdały / autor: Pixabay
Surowe migdały / autor: Pixabay

Czy najzdrowsze produkty można jeść bez ograniczeń?

Wysoka pozycja w rankingu wartości odżywczej nie oznacza, że dany produkt powinien być spożywany bez ograniczeń. Każda żywność dostarcza określonych składników, a ich nadmierna podaż może prowadzić do niekorzystnych konsekwencji zdrowotnych.

Dobrym przykładem są migdały. Stanowią wartościowe źródło jednonienasyconych kwasów tłuszczowych, błonnika, magnezu, witaminy E i wapnia. Mogą korzystnie wpływać na profil lipidowy i stanowić element diety wspierającej zdrowie układu sercowo-naczyniowego. Jednocześnie są produktem wysokoenergetycznym. W 100 g migdałów znajduje się około 580-600 kcal. Ich nadmierne spożycie może więc utrudniać kontrolowanie bilansu energetycznego.

Podobnej ostrożności wymaga spożywanie niektórych warzyw i produktów pochodzenia roślinnego. Jarmuż, podobnie jak inne warzywa kapustne, zawiera związki goitrogenne, które w określonych warunkach mogą wpływać na metabolizm jodu i funkcjonowanie tarczycy. Znaczenie ma jednak ilość spożywanego produktu, sposób jego przygotowania oraz ogólny stan odżywienia. W przypadku zróżnicowanej diety i prawidłowej podaży jodu zwyczajowe spożycie jarmużu nie stanowi zazwyczaj problemu.

Z kolei niektóre gatunki wodorostów mogą zawierać bardzo duże ilości jodu. Ich regularne spożywanie w nadmiernych ilościach może prowadzić do zaburzeń czynności tarczycy, zarówno w kierunku nadczynności, jak i jej niedoczynności.

Warto również pamiętać, że wysoka zawartość określonego składnika nie zawsze oznacza, że zostanie on w całości wykorzystany przez organizm. Znaczenie ma biodostępność, czyli stopień, w jakim dany składnik może zostać wchłonięty i wykorzystany przez organizm. Wpływają na nią między innymi sposób przygotowania żywności, obecność innych substancji w posiłku, stan przewodu pokarmowego oraz indywidualne uwarunkowania metaboliczne.

Superfoods nie zastąpią zbilansowanej diety

Rankingi produktów o wysokiej wartości odżywczej mogą być przydatnym narzędziem edukacyjnym. Zwracają uwagę na żywność, która może pomóc w pokrywaniu zapotrzebowania na składniki odżywcze, i zachęcają do poszerzania jadłospisu o mniej popularne produkty.

Nie powinny jednak stanowić podstawy do budowania diety wokół kilku wybranych pokarmów. Żaden pojedynczy produkt nie dostarcza wszystkich niezbędnych składników w odpowiednich ilościach i proporcjach. Nawet żywność o wyjątkowo korzystnym profilu odżywczym nie jest w stanie samodzielnie zapewnić organizmowi wszystkiego, czego potrzebuje.

Istotne jest również to, że rankingi takie jak NF oceniają przede wszystkim skład żywności, a nie bezpośrednie efekty jej spożywania w postaci zmniejszenia ryzyka chorób czy wydłużenia życia. Wysoka pozycja w zestawieniu nie jest więc równoznaczna z udowodnionym działaniem prozdrowotnym w warunkach klinicznych.

W praktyce najważniejsza pozostaje różnorodność. Dieta powinna uwzględniać warzywa i owoce, produkty pełnoziarniste, nasiona roślin strączkowych, orzechy, ryby, odpowiednie źródła białka oraz tłuszcze roślinne. Ważne są także właściwe proporcje, wielkość porcji i dostosowanie jadłospisu do indywidualnych potrzeb organizmu.

Znaczenie ma również stan zdrowia. Osoby z przewlekłymi chorobami, takimi jak przewlekła choroba nerek, cukrzyca czy schorzenia układu pokarmowego, mogą wymagać modyfikacji standardowych zaleceń żywieniowych. Przykładowo produkty bogate w potas, fosfor lub białko nie zawsze będą odpowiednim wyborem dla każdego pacjenta nefrologicznego.

Ostatecznie o wartości diety nie decyduje obecność jednego modnego produktu, lecz całokształt codziennych wyborów żywieniowych. Nawet najbardziej wartościowe migdały, owoce czy ryby nie zrekompensują długotrwale nieprawidłowo zbilansowanego jadłospisu.

Podsumowanie

Migdały, czerymoja i karmazyn atlantycki znalazły się na szczycie naukowego rankingu NF ze względu na korzystny profil składników odżywczych. Zestawienie pokazuje, jak ważna jest gęstość odżywcza żywności, ale nie powinno być traktowane jako uniwersalny przepis na zdrowe odżywianie. Pamiętajmy, że o zdrowiu decyduje przede wszystkim różnorodna, odpowiednio zbilansowana dieta, dostosowana do indywidualnych potrzeb organizmu. Nawet najbardziej wartościowe produkty spożywane w nadmiernych ilościach nie muszą przynosić korzyści.

Filip Siódmiak

Źródła:

• Kim S, Sung J, Foo M, Jin YS, Kim PJ. Uncovering the nutritional landscape of food. PLoS One. 2015;10(3):e0118697.

FAQ

• Jakie produkty uznano za najbardziej wartościowe w rankingu? Najwyższe wyniki uzyskały migdały, czerymoja i karmazyn atlantycki. W zestawieniu wysoko znalazły się również ryby flądrokształtne, nasiona chia, pestki dyni i boćwina.

• Co oznacza pojęcie gęstości odżywczej? Gęstość odżywcza określa ilość składników odżywczych dostarczanych przez produkt w stosunku do jego wartości energetycznej. Produkty o wysokiej gęstości odżywczej dostarczają dużo witamin, składników mineralnych i innych wartościowych substancji w stosunkowo niewielkiej liczbie kilokalorii.

• Czy migdały można jeść codziennie? Tak. Migdały mogą być wartościowym elementem codziennej diety. Należy jednak kontrolować wielkość porcji ze względu na ich wysoką kaloryczność. U większości zdrowych dorosłych rozsądną porcją jest 20-30 g dziennie.

• Czy produkty z rankingu są zdrowsze od pozostałej żywności? Nie można wyciągać tak jednoznacznego wniosku. Ranking ocenia określone cechy składu odżywczego, ale nie uwzględnia wszystkich aspektów wpływających na zdrowie, takich jak wielkość porcji, częstotliwość spożycia, biodostępność składników czy indywidualne potrzeby żywieniowe.

• Czy produkty określane mianem superfoods rzeczywiście mają wyjątkowe właściwości? Niektóre z nich charakteryzują się wysoką gęstością odżywczą i mogą być wartościowym elementem diety. Samo określenie superfoods nie jest jednak kategorią naukową ani gwarancją szczególnych właściwości leczniczych.

»» Odwiedź wgospodarce.pl na GOOGLE NEWS, aby codziennie śledzić aktualne informacje

Dziękujemy za przeczytanie artykułu!

Pamiętaj, możesz oglądać naszą telewizję na wPolsce24. Buduj z nami niezależne media na wesprzyj.wpolsce24.

Powiązane tematy

Zapraszamy do komentowania artykułów w mediach społecznościowych