Niewesoło! Polacy w unijnej czołówce „gniazdowników”

Choć Polska szybko nadrabia dystans gospodarczy do najbogatszych krajów Unii Europejskiej, pod względem usamodzielniania się młodych pozostaje w niechlubnej europejskiej czołówce. Jak nasz kraj wypada na tle pozostałych państw UE, gdzie sytuacja młodych na rynku mieszkaniowym poprawia się, a gdzie się pogarsza?

„Wprawdzie Polska nie należy do najbogatszych krajów UE, ale nadrabia dystans szybciej niż większość Europy i coraz wyraźniej puka do drzwi gospodarczej elity. Tym bardziej trudno jest się pogodzić, że dla znacznej części młodych Polek i Polaków zakup mieszkania lub rynkowy najem wciąż pozostają poza zasięgiem finansowym” – mówi Marek Wielgo, ekspert portalu GetHome.pl.

Kim jest „gniazdownik”?

Jego zdaniem świadczy o tym bardzo wysoki odsetek „gniazdowników”, jak nazywani są młodzi dorośli w wieku od 25 do 34 lat, którzy mimo ukończenia studiów i znalezienia pracy wciąż mieszkają pod jednym dachem z rodzicami. Według najnowszych danych Eurostatu, w 2025 r. odsetek „gniazdowników” w naszym kraju wynosił 51 proc., czyli znacznie powyżej średniej UE, która wynosi nieco ponad 30 proc.

Wprawdzie członkostwo w UE przyniosło poprawę sytuacji mieszkaniowej w wielu aspektach, np. zdecydowanie poprawił się w naszym kraju standard mieszkań, są one większe i lepiej wyposażone. Jednak dla wielu młodych Polek i Polaków, którzy marzą o usamodzielnieniu się, może się to wydać marną pociechą. Bariera od lat pozostaje podobna: ceny zakupu i najmu mieszkań rosną szybciej niż możliwości finansowe wielu młodych gospodarstw domowych. Dodatkowym problemem są wysokie wymagania banków wobec kredytobiorców oraz późniejsze niż kiedyś osiąganie stabilizacji zawodowej i dochodowej.

Pod względem skali „gniazdownictwa” Polska w topie Unii

Nie tylko nasz kraj boryka się z tym problemem. Z najnowszych danych Eurostatu wynika, że wyższy niż u nas udział młodych pozostających w domu rodzinnym występuje tylko w Chorwacji (ok. 62 proc.), Grecji (ok. 56 proc.) i na Słowacji (ok. 54 proc.). Niewiele niższy niż w Polsce jest on we Włoszech i Hiszpanii. Oznacza to, że pod względem skali „gniazdownictwa” Polska znajduje się obecnie w ścisłej czołówce Unii.

Należy jednak zauważyć, że w większości krajów Eurostat odnotował poprawę sytuacji młodych. W naszym regionie Europy taka poprawa miała miejsce w ciągu ostatnich pięciu lat m.in. na Litwie, w Czechach, Rumunii, Bułgarii, na Węgrzech i Łotwie. Szczególnie imponujący jest przykład Litwy, gdzie odsetek „gniazdowników” spadł z 27,8 proc. do 16,2 proc., a także Czech, gdzie obniżył się z 28,2 proc. do 22,3 proc. Na tym tle Polska wyróżnia się negatywnie, bo udział młodych mieszkających z rodzicami wzrósł z 47,5 proc. do 51 proc.

Są też jednak kraje Europy Zachodniej, w których sytuacja młodych wyraźnie się pogorszyła. Największy wzrost odsetka „gniazdowników” Eurostat odnotował w Irlandii (z 30,5 proc. do 38,4 proc.), na Cyprze (z 36,4 proc. do 42,9 proc.) oraz w Belgii (z 22,1 proc. do 25,1 proc.). Wzrost wystąpił także w Niemczech i Holandii. Może to świadczyć o narastających problemach z dostępnością mieszkań również w części najzamożniejszych państw UE

Gdzie młodzi najszybciej „wyfruwają” z rodzinnego gniazda?

Od lat krajami, w których młodzi najszybciej „wyfruwają” z rodzinnego gniazda, są Dania, Finlandia i Szwecja. Tam odsetek „gniazdowników” nie przekracza 8 proc., a w Danii i Finlandii utrzymuje się nawet w okolicach 4 proc. To wyniki ponad dziesięciokrotnie lepsze niż w Polsce.

O ile w krajach południowej i północnej Europy poziom „gniazdownictwa” jest w dużej mierze determinowany przez uwarunkowania kulturowe, to w Polsce kluczowe znaczenie mają czynniki ekonomiczne – komentuje Marek Wielgo.

Wysoki odsetek „gniazdowników” nie jest wyłącznie problemem krajów biedniejszych od Polski. W grupie państw z najwyższym udziałem młodych mieszkających z rodzicami znajdują się zarówno kraje Europy Południowej, takie jak Grecja, Włochy czy Hiszpania, jak i Polska. Z kolei w wielu państwach Europy Środkowo-Wschodniej, które jeszcze kilkanaście lat temu miały podobne problemy mieszkaniowe, wskaźnik ten wyraźnie się obniżył.

„Sam wzrost gospodarczy nie gwarantuje poprawy sytuacji mieszkaniowej młodych, jeśli ceny mieszkań i koszty najmu rosną szybciej niż ich możliwości finansowe” – przyznaje ekspert portalu GetHome.pl.

Jego zdaniem odsetek młodych mieszkających z rodzicami nie jest idealną miarą sytuacji na rynku mieszkaniowym, bo wpływają na niego także czynniki kulturowe i społeczne. Jeśli jednak wskaźnik ten rośnie równolegle z pogarszającą się dostępnością mieszkań i kredytów hipotecznych, może być traktowany jako jeden z najbardziej wymownych sygnałów problemów z usamodzielnianiem się młodych dorosłych.

Lekkim optymizmem może napawać fakt, że 2025 r. przyniósł poprawę sytuacji „gniazdowników” w naszym kraju. Według Eurostatu, ich odsetek skurczył się w porównaniu z 2024 r. z ok. 54 proc. do 51 proc., czyli o blisko 3 pkt proc.

Zbiegło się to z wyraźną poprawą warunków zakupu mieszkań, w tym ze wzrostem zdolności kredytowej (w przypadku singli o ok. 18 proc. r/r) oraz poprawą relacji cen mieszkań do wynagrodzeń. W większości największych metropolii przeciętne wynagrodzenia rosły szybciej niż ceny nowych mieszkań, co poprawiło możliwości osób planujących zakup mieszkania.

„Trudno oczekiwać szybkiego spadku liczby „gniazdowników”, bo problemy mieszkaniowe narastały przez lata. Jednak dane z 2025 r. pokazują, że poprawa dostępności kredytów i stabilizacja cen mieszkań mogą stopniowo ułatwiać młodym start w samodzielne życie. Kluczowe będzie to, czy ten trend utrzyma się również w kolejnych latach. Bez trwałej poprawy relacji cen mieszkań do dochodów oraz stabilnych warunków kredytowych skala „gniazdownictwa” w Polsce pozostanie jedną z najwyższych w Unii Europejskiej – niezależnie od tempa wzrostu gospodarczego” – podsumowuje ekspert.

Marek Wielgo, ekspert portalu GetHome.pl

»» Odwiedź wgospodarce.pl na GOOGLE NEWS, aby codziennie śledzić aktualne informacje