Obserwowanie ptaków poprawia nastrój. Wyjdź na spacer!

Jeśli masz gorszy dzień, warto wyjść na spacer i zwrócić uwagę na mieszkające w lasach lub parkach ptaki? Badania wskazują, że samo ich obserwowanie lub słuchanie może wiązać się z poprawą samopoczucia psychicznego, lepszym nastrojem i mniejszym nasileniem objawów lękowych. Co ważne, korzystny efekt kontaktu z ptakami może utrzymywać się jeszcze przez kilka godzin.

Czego dowiesz się z artykułu?

• Czy obserwowanie ptaków może poprawiać nastrój.

• W jaki sposób kontakt z naturą może wspierać regenerację psychiczną.

• Czym jest shinrin-yoku i czy można połączyć je z obserwowaniem ptaków •

Ptasia obecność, a poprawa samopoczucia

Kontakt z naturą jest coraz częściej traktowany jako element wspierający zdrowie psychiczne. Badania dotyczące tzw. interwencji opartych na kontakcie z naturą wskazują, że przebywanie w środowisku naturalnym może sprzyjać regeneracji psychicznej, zmniejszać obciążenie stresem i poprawiać subiektywnie odczuwane samopoczucie.

Jednym z interesujących obszarów badań jest wpływ ptaków, zarówno ich widoku, jak i śpiewu na codzienne funkcjonowanie psychiczne.

Naukowcy z King’s College London analizowali związek pomiędzy kontaktem z ptakami, a samopoczuciem psychicznym. Wykorzystali oni specjalną aplikację, za pomocą której w czasie rzeczywistym zbierano informacje dotyczące nastroju oraz kontaktu z otoczeniem.

Wzięło w nim udział 1292 uczestników, którzy za pośrednictwem aplikacji przekazali 26 856 ocen swojego samopoczucia. Trzy razy dziennie pytano ich między innymi o to, czy w danym momencie widzą lub słyszą ptaki, a następnie oceniano ich aktualny stan psychiczny.

Analiza wykazała związek między obserwowaniem lub słuchaniem ptaków, a poprawą nastroju. Zależność ta była widoczna zarówno u osób bez rozpoznanych zaburzeń psychicznych, jak i u uczestników z depresją. Co istotne, poprawa samopoczucia była obserwowana również po zakończeniu samego kontaktu z ptakami.

Autorzy badania oszacowali, że korzystny związek między obecnością ptaków, a samopoczuciem mógł utrzymywać się przez kilka godzin, nawet do około ośmiu godzin. Nie oznacza to jednak, że samo obserwowanie ptaków leczy depresję lub inne zaburzenia psychiczne. Badanie wykazało zależność pomiędzy określonym doświadczeniem środowiskowym, a samopoczuciem.

Co ciekawe, związku tego nie można było w pełni wyjaśnić obecnością innych elementów środowiska naturalnego, takich jak drzewa, roślinność czy zbiorniki wodne. Może to wskazywać, że również poszczególne elementy przyrody, w tym ptaki i ich odgłosy, mają znaczenie dla tego, jak odbieramy otoczenie.

Nie trzeba być ornitologiem

Korzyści z kontaktu z ptakami nie muszą być zarezerwowane dla osób zajmujących się profesjonalną obserwacją przyrody. Aktywność ta może angażować uwagę, pamięć oraz zmysły wzroku i słuchu.

Podczas obserwowania ptaków człowiek nie tylko patrzy na otoczenie. Próbuje również rozpoznać gatunek, zapamiętać jego wygląd, zwrócić uwagę na sposób poruszania się czy charakterystyczny głos. Taka aktywność wymaga skupienia uwagi i może stanowić formę przyjemnego treningu poznawczego.

Jednocześnie obserwowanie przyrody może odciągać uwagę od codziennych problemów i nadmiaru informacji. Współczesne środowisko miejskie dostarcza wielu intensywnych bodźców - dźwięków, ruchu, reklam i komunikatów. Kontakt z bardziej naturalnym otoczeniem może natomiast sprzyjać wyciszeniu i chwilowemu odciążeniu uwagi.

Nie oznacza to, że każdy spacer w lesie automatycznie poprawi nastrój. Znaczenie może mieć również indywidualne nastawienie do takiej aktywności. Dla jednej osoby atrakcyjne będzie rozpoznawanie gatunków, dla innej słuchanie śpiewu ptaków, a dla jeszcze innej samo przebywanie na świeżym powietrzu.

Spacer, obserwowanie ptaków i kontakt z naturą

Obserwowanie ptaków można potraktować jako jeden z prostych sposobów zwiększania codziennego kontaktu z naturą. Nie wymaga ono specjalistycznego sprzętu ani dużej wiedzy. Wystarczy spacer po parku, lesie, nad rzeką czy nawet obserwowanie ptaków z własnego balkonu.

Szczególnie interesujące jest połączenie ruchu z uważną obserwacją otoczenia. Podczas spaceru można świadomie zwrócić uwagę na odgłosy, kolory i ruchy ptaków, zamiast traktować przejście jako wyłącznie sposób przemieszczania się z jednego miejsca do drugiego.

Tego rodzaju aktywność może być również sposobem na regularne przerywanie okresów spędzanych przed ekranem. Krótki spacer połączony z obserwacją przyrody może więc jednocześnie oznaczać zmianę otoczenia, aktywność fizyczną i ograniczenie liczby bodźców cyfrowych.

Kąpiel leśna i obserwowanie ptaków

Podobną ideę wykorzystuje shinrin-yoku, czyli wywodząca się z Japonii praktyka określana jako „kąpiel leśna”. Polega ona na świadomym przebywaniu w lesie i angażowaniu różnych zmysłów w odbiór naturalnego środowiska.

Nie chodzi przy tym o intensywny trening czy pokonanie określonego dystansu. Istotne jest wyłącznie spokojne przebywanie wśród drzew, zwracanie uwagi na dźwięki, zapachy, światło i otoczenie. Obserwowanie ptaków może stanowić naturalne uzupełnienie takiej aktywności.

Badania nad kontaktem z naturą nie oznaczają, że spacer lub obserwowanie ptaków powinny zastępować leczenie depresji, zaburzeń lękowych czy innych problemów psychicznych. Mogą jednak stanowić prosty element zdrowego stylu życia i sposób na regularne wprowadzanie do codzienności aktywności sprzyjających regeneracji.

Dlatego gdy pojawia się gorszy dzień, zamiast kolejnych kilkudziesięciu minut przed ekranem można czasem wyjść na zewnątrz i poszukać pierwszego ptaka. Nawet jeśli nie uda się rozpoznać jego gatunku, sam spacer i świadome skupienie uwagi na otoczeniu mogą być wartościową przerwą od codziennego natłoku bodźców.

Podsumowanie

Obserwowanie i słuchanie ptaków to prosta forma kontaktu z naturą, która może sprzyjać poprawie nastroju i samopoczucia psychicznego. Badania prowadzone w warunkach codziennego życia wskazują, że związek ten może utrzymywać się jeszcze nawet przez kilka godzin. Aktywność ta nie wymaga specjalistycznej wiedzy ani sprzętu i może być po prostu uważnym spacerem i zwróceniem większej uwagi na otaczającą przyrodę.

Filip Siódmiak

Źródła:

• Hammoud, R., Tognin, S., Burgess, L. et al. Smartphone-based ecological momentary assessment reveals mental health benefits of birdlife. Sci Rep 12, 17589 (2022).

• Randler, C., Murawiec, S., & Tryjanowski, P. (2022). Committed Bird-Watchers Gain Greater Psychological Restorative Benefits Compared to Those Less Committed Regardless of Expertise. Ecopsychology, 14(2), 101-110.

FAQ

• Czy obserwowanie ptaków może poprawić samopoczucie? Badania wskazują na związek pomiędzy obserwowaniem lub słuchaniem ptaków, a poprawą nastroju i samopoczucia psychicznego.

• Jak długo może utrzymywać się ten efekt? W jednym z badań korzystny związek między kontaktem z ptakami a samopoczuciem utrzymywał się przez kilka godzin, nawet do około ośmiu godzin.

• Czy trzeba znać się na ptakach? Nie. Obserwowanie ptaków może być wartościową aktywnością również dla początkujących. Nie jest konieczna znajomość gatunków czy posiadanie specjalistycznego sprzętu.

• Czy obserwowanie ptaków może być ćwiczeniem dla mózgu? Tak. Rozpoznawanie ptaków wymaga wykorzystania uwagi, pamięci oraz informacji wzrokowych i słuchowych. Jest to jednak przede wszystkim forma aktywności poznawczej, a nie zamiennik specjalistycznego treningu funkcji poznawczych.

• Czy trzeba jechać do lasu, żeby obserwować ptaki? Nie. Ptaki można obserwować również w parkach, na skwerach, nad rzekami czy z balkonu. Ważne jest przede wszystkim wyjście z codziennego trybu i świadome zwrócenie uwagi na otoczenie.

»» O zdrowiu i aktywności czytaj więcej tutaj:

Deficyt natury, czyli brak aktywności staje się groźny

Jesienią weź się za siebie – ale z głową

Spacer po lesie? Nie, to lasoterapia i leśne kąpiele

Warto wybrać schody: prosty pomysł na codzienny ruch

Wcale nie musisz biegać, wystarczy spacer

»» Odwiedź wgospodarce.pl na GOOGLE NEWS, aby codziennie śledzić aktualne informacje