Informacje
Odpowiednią ilość witaminy C można zapewnić poprzez urozmaiconą dietę bogatą w warzywa i owoce / autor: Pixabay
Odpowiednią ilość witaminy C można zapewnić poprzez urozmaiconą dietę bogatą w warzywa i owoce / autor: Pixabay

TYLKO U NAS

Witamina C - niezbędna, ale czy chroni przed infekcjami?

Filip Siódmiak

Filip Siódmiak

Absolwent kierunku dietetyka na Gdańskim Uniwersytecie Medycznym. Dietetyk kliniczny w Uniwersyteckim Centrum Klinicznym w Gdańsku, gdzie zdobywa doświadczenie w pracy z pacjentami wymagającymi specjalistycznej opieki żywieniowej

  • Opublikowano: 17 listopada 2026, 19:25

  • Powiększ tekst

Witamina C od lat kojarzona jest przede wszystkim ze wzmacnianiem odporności i walką z przeziębieniem. W okresie jesienno-zimowym wiele osób profilaktycznie sięga po suplementy zawierające wysokie dawki kwasu askorbinowego, licząc na uniknięcie infekcji. Tymczasem jej właściwości są znacznie bardziej złożone, a popularne przekonanie, że duże ilości witaminy C chronią przed grypą lub pozwalają szybciej ją wyleczyć, nie znajduje wystarczającego uzasadnienia. Witamina ta jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania organizmu, ale nie należy traktować jej jako uniwersalnego środka przeciwwirusowego.

Czego dowiesz się z artykułu?

• Czy witamina C rzeczywiście chroni przed przeziębieniem i grypą.

• Skąd wzięło się przekonanie o skuteczności wysokich dawek witaminy C.

• Jakie funkcje pełni kwas askorbinowy.

• Ile witaminy C potrzebujemy każdego dnia.

• Czy nadmierna suplementacja może być szkodliwa.

• Które warzywa i owoce zawierają najwięcej witaminy C.

Skąd wziął się mit o witaminie C na przeziębienie?

Popularność witaminy C jako środka zapobiegającego infekcjom w dużej mierze wiąże się z działalnością Linusa Paulinga, amerykańskiego chemika i laureata Nagrody Nobla. W latach 70. XX wieku propagował on stosowanie bardzo wysokich dawek kwasu askorbinowego, przypisując mu zdolność ograniczania ryzyka zachorowania na przeziębienie i grypę.

Poglądy te przyczyniły się do rozpowszechnienia przekonania, że regularne przyjmowanie dużych ilości witaminy C może skutecznie chronić przed rozwojem infekcji. W rzeczywistości nie wykazano jednak, aby suplementacja tym składnikiem stanowiła skuteczną metodę zapobiegania grypie lub jej leczenia. Witamina C nie zastępuje szczepień ochronnych, nie działa jak lek przeciwwirusowy i nie eliminuje wirusów odpowiedzialnych za zakażenia dróg oddechowych.

Nie oznacza to jednak, że nie ma znaczenia dla odporności. Kwas askorbinowy uczestniczy w prawidłowym funkcjonowaniu układu immunologicznego, wspomaga ochronę komórek przed stresem oksydacyjnym i bierze udział w procesach regeneracyjnych. Ważne jest jednak rozróżnienie między zapewnieniem organizmowi odpowiedniej ilości witaminy, a przyjmowaniem jej w nadmiernych dawkach.

Witamina C - jakie funkcje pełni w organizmie?

Witamina C, czyli kwas askorbinowy, jest związkiem niezbędnym do prawidłowego przebiegu wielu procesów metabolicznych. Człowiek, w przeciwieństwie do większości innych ssaków, nie ma zdolności do jej samodzielnego syntetyzowania. Musi więc regularnie dostarczać ją wraz z pożywieniem.

Jedną z najważniejszych funkcji witaminy C jest udział w syntezie kolagenu - białka strukturalnego odpowiadającego za prawidłową budowę i wytrzymałość skóry, naczyń krwionośnych, chrząstek, kości oraz tkanki łącznej. Kwas askorbinowy uczestniczy również w procesach gojenia ran i utrzymywaniu prawidłowego stanu dziąseł.

Istotne znaczenie ma także jego działanie antyoksydacyjne. Witamina C pomaga neutralizować reaktywne formy tlenu, ograniczając uszkodzenia komórek wywoływane przez stres oksydacyjny. Ponadto wspomaga wchłanianie żelaza niehemowego, obecnego przede wszystkim w produktach roślinnych. Ma również znaczenie w syntezie niektórych neuroprzekaźników i prawidłowym funkcjonowaniu układu nerwowego.

Ile witaminy C potrzebujemy dziennie?

Zapotrzebowanie na witaminę C zależy przede wszystkim od wieku, płci i stanu fizjologicznego. U dorosłych kobiet zalecane spożycie wynosi około 75 mg dziennie, natomiast u mężczyzn około 90 mg. W okresie ciąży i laktacji zapotrzebowanie wzrasta.

Większe potrzeby mogą występować również u osób narażonych na zwiększony stres oksydacyjny, w tym u aktywnych palaczy. Nie oznacza to jednak, że każda osoba prowadząca intensywny tryb życia potrzebuje suplementacji wysokimi dawkami witaminy C.

Warto pamiętać, że kwas askorbinowy jest witaminą rozpuszczalną w wodzie. Organizm nie gromadzi go w dużych ilościach, a jego nadmiar jest w znacznym stopniu wydalany z moczem. Nie oznacza to jednak, że można bez ograniczeń przyjmować preparaty zawierające wysokie dawki tego składnika.

Wraz ze wzrostem jednorazowej dawki zmniejsza się odsetek wchłanianej witaminy C. Przykładowo, przy dawkach rzędu 200 mg wchłanianie może wynosić około 70-90 proc., natomiast przy dawce 1000 mg spada do około 50 proc. Pozostała część nie przynosi dodatkowych korzyści, a wysokie dawki mogą powodować dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, przede wszystkim nudności, bóle brzucha i biegunkę. U osób predysponowanych do rozwoju chorób nerek mogą zwiększać również ryzyko powstawania kamieni nerkowych.

Witamina C, a kwas moczowy, dna moczanowa i choroby nerek

Witamina C może wpływać na metabolizm kwasu moczowego, przede wszystkim poprzez wzrost jego wydalania przez nerki. Kwas askorbinowy może ograniczać zwrotne wchłanianie moczanów w kanalikach nerkowych, co sprzyja obniżeniu ich stężenia we krwi. Efekt ten jest jednak stosunkowo niewielki i nie oznacza, że suplementacja witaminy C stanowi skuteczną metodę leczenia hiperurykemii lub dny moczanowej.

W przypadku dny moczanowej podstawą postępowania pozostaje odpowiednia dieta, modyfikacja stylu życia oraz jeżeli istnieją wskazania - farmakologiczne obniżanie stężenia kwasu moczowego. Witamina C nie zastępuje leków stosowanych w terapii tej choroby, a jej suplementacja nie powinna być traktowana jako sposób zapobiegania napadom zapalenia stawów.

Szczególnej ostrożności wymaga stosowanie wysokich dawek witaminy C u osób z przewlekłą chorobą nerek. Kwas askorbinowy jest częściowo metabolizowany do szczawianów, które są wydalane przede wszystkim przez nerki. W przypadku upośledzonej funkcji tego narządu ich usuwanie może być utrudnione, co zwiększa ryzyko gromadzenia się szczawianów w organizmie. W skrajnych przypadkach może to prowadzić do odkładania kryształów szczawianu wapnia w tkankach, w tym w nerkach, i rozwoju nefropatii szczawianowej.

Dlatego osoby z PChN, szczególnie w zaawansowanych stadiach choroby, powinny unikać samodzielnego stosowania wysokich dawek witaminy C. Jej suplementacja powinna być dostosowana do stanu klinicznego, sposobu leczenia i rzeczywistego zapotrzebowania pacjenta. W tej grupie chorych więcej nie oznacza lepiej. Bezpieczeństwo suplementacji zależy przede wszystkim od wydolności nerek i możliwości usuwania produktów przemiany materii.

Witamina C, a choroby nowotworowe

Właściwości antyoksydacyjne witaminy C oraz jej udział w syntezie kolagenu sprawiły, że rozważano również jej potencjalne zastosowanie w terapii chorób nowotworowych. Szczególne zainteresowanie wzbudziło podawanie bardzo wysokich dawek kwasu askorbinowego drogą dożylną.

Należy jednak wyraźnie podkreślić, że witamina C nie jest uznaną metodą leczenia nowotworów i nie może zastępować chemioterapii, radioterapii, immunoterapii ani leczenia chirurgicznego. Nie ma podstaw, aby traktować ją jako samodzielny środek przeciwnowotworowy.

W niektórych sytuacjach analizuje się możliwość jej wykorzystania jako elementu wspomagającego leczenie, między innymi w kontekście ograniczania wybranych działań niepożądanych terapii onkologicznej. Kwestia ta wymaga jednak indywidualnej oceny medycznej. Szczególnie ważne jest, aby pacjenci onkologiczni nie rozpoczynali suplementacji wysokimi dawkami witaminy C bez konsultacji z lekarzem prowadzącym.

Żółta papryka, kiwi i natka pietruszki - gdzie szukać witaminy C?

Ponieważ organizm człowieka nie potrafi samodzielnie produkować witaminy C, jej podstawowym źródłem powinna być dieta. Na szczęście kwas askorbinowy występuje w wielu powszechnie dostępnych produktach roślinnych.

Choć witamina C najczęściej kojarzona jest z cytryną, owoce cytrusowe wcale nie należą do jej najbogatszych źródeł. Znacznie większe ilości można znaleźć między innymi w aceroli, dzikiej róży, czarnej porzeczce czy rokitniku. W codziennym jadłospisie warto uwzględniać również kiwi, truskawki oraz inne owoce jagodowe.

Wśród warzyw szczególnie dobrym źródłem witaminy C są papryka, szczególnie czerwona i żółta, natka pietruszki, jarmuż, brokuły, brukselka i kalafior. Znaczące ilości tego składnika dostarczają również szczypiorek, koperek i szpinak.

Warto pamiętać, że witamina C jest wrażliwa na wysoką temperaturę, tlen i długotrwałe przechowywanie. Jej zawartość w produktach może więc zmniejszać się podczas gotowania, krojenia i niewłaściwego przechowywania. Z tego względu część warzyw i owoców najlepiej spożywać na surowo lub po krótkiej obróbce termicznej. Dobrym rozwiązaniem jest również gotowanie na parze, które pozwala ograniczyć straty niektórych składników odżywczych.

Czy suplementacja witaminy C jest konieczna?

U osób zdrowych, stosujących urozmaiconą i odpowiednio zbilansowaną dietę, zapotrzebowanie na witaminę C zazwyczaj można pokryć bez konieczności przyjmowania dodatkowych preparatów. Regularne spożywanie warzyw i owoców pozwala dostarczyć jej odpowiednie ilości, a jednocześnie zapewnia organizmowi błonnik, polifenole i inne związki bioaktywne.

Suplementacja może być uzasadniona w przypadku stwierdzonego niedoboru, zwiększonego zapotrzebowania lub sytuacji, w których podaż z dietą jest niewystarczająca. Nie powinna jednak polegać na bezrefleksyjnym przyjmowaniu bardzo wysokich dawek.

Podsumowanie

Witamina C jest niezbędnym składnikiem diety uczestniczącym w syntezie kolagenu, wspierającym prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego i chroniącego komórki przed stresem oksydacyjnym. Nie jest jednak cudownym środkiem na infekcje ani lekiem przeciwnowotworowym. W przypadku większości zdrowych osób odpowiednią podaż można zapewnić poprzez urozmaiconą dietę bogatą w warzywa i owoce. Przyjmowanie bardzo wysokich dawek nie oznacza automatycznie większych korzyści zdrowotnych, a może wręcz wiązać się z niepożądanymi konsekwencjami.

Filip Siódmiak

FAQ

• Czy witamina C zapobiega grypie? Nie. Witamina C wspiera prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego, ale nie jest środkiem zapobiegającym zakażeniu wirusem grypy.

• Czy przyjmowanie dużych dawek witaminy C pomaga szybciej wyleczyć przeziębienie? Nie ma podstaw, aby traktować wysokie dawki witaminy C jako skuteczny lek na przeziębienie. Jej suplementacja nie zastępuje leczenia objawowego ani konsultacji medycznej.

• Czy można przedawkować witaminę C? Tak. Chociaż jest rozpuszczalna w wodzie, nadmierne spożycie może powodować dolegliwości żołądkowo-jelitowe, a u osób predysponowanych zwiększać ryzyko kamicy nerkowej.

• Czy cytryna jest najlepszym źródłem witaminy C? Nie. Znacznie większe ilości witaminy C zawierają między innymi acerola, dzika róża, czarna porzeczka, papryka i kiwi.

• Czy witamina C leczy nowotwory? Nie. Nie jest uznaną metodą leczenia chorób nowotworowych i nie może zastępować standardowych terapii onkologicznych.

»» Inne porady dotyczące zdrowia i diety oglądaj i czytaj tutaj:

Sezon na nią trwa tylko chwilę; ma najwięcej witaminy C

Czarny bez – czy aby zawsze taki zdrowy?

Fioletowe owoce to naturalna tarcza antyoksydacyjna

»» Odwiedź wgospodarce.pl na GOOGLE NEWS, aby codziennie śledzić aktualne informacje

Dziękujemy za przeczytanie artykułu!

Pamiętaj, możesz oglądać naszą telewizję na wPolsce24. Buduj z nami niezależne media na wesprzyj.wpolsce24.

Powiązane tematy

Zapraszamy do komentowania artykułów w mediach społecznościowych