Dlaczego Polki odkładają badania piersi?

Rak piersi pozostaje najczęściej rozpoznawanym nowotworem złośliwym u kobiet. Wczesne wykrycie choroby znacząco zwiększa możliwości skutecznego leczenia, dlatego tak istotne są regularne badania przesiewowe. Mimo to wiele kobiet nadal odkłada mammografię lub USG piersi. Jak się okazuje nie zawsze jest brak wiedzy. Często przeszkodą są emocje, brak czasu, trudności organizacyjne oraz obawa przed tym, co może wydarzyć się po otrzymaniu nieprawidłowego wyniku.

Czego dowiesz się z artykułu?

• Dlaczego kobiety, pomimo świadomości znaczenia profilaktyki, odkładają badania piersi.

• Jakie bariery utrudniają wykonanie mammografii i USG.

• Dlaczego brak bólu nie oznacza, że można zrezygnować z badań?

• Jak łatwiej zaplanować i umówić badanie profilaktyczne?

Wiele kobiet deklaruje, że wie o konieczności kontrolowania piersi, jednak świadomość nie zawsze przekłada się na działanie. Jednym z najczęściej wskazywanych powodów odkładania badań jest brak czasu. Praca, obowiązki rodzinne i codzienne sprawy sprawiają, że profilaktyka schodzi na dalszy plan. Badanie, które nie wydaje się pilne, łatwo przełożyć na kolejny miesiąc czy rok.

„Nie mam czasu” - ale to niejedyna przyczyna

Znaczenie ma również przekonanie, że skoro nic nie boli i nie pojawiły się żadne niepokojące objawy, nie ma potrzeby wykonywania badań. To jeden z podstawowych błędów w myśleniu o profilaktyce. Badania przesiewowe przeznaczone są przede wszystkim dla osób, które nie mają objawów. Ich zadaniem jest wykrycie zmian na możliwie wczesnym etapie, zanim pojawią się dolegliwości.

W Polsce mammografia w ramach programu profilaktycznego jest bezpłatna dla kobiet w wieku 45-74 lat, zasadniczo co dwa lata, jeśli lekarz nie zaleci inaczej. Do wykonania badania w ramach programu nie jest potrzebne skierowanie. Mimo zniesienia części barier organizacyjnych nadal nie wszystkie uprawnione kobiety korzystają z tej możliwości.

Strach przed wynikiem może być silniejszy niż strach przed chorobą

Jedną z ważnych przeszkód jest lęk przed wykryciem nieprawidłowości. Paradoksalnie właśnie możliwość wykrycia raka na wczesnym etapie jest jednym z najważniejszych argumentów przemawiających za regularnymi badaniami. Niepokój często wynika jednak z braku wiedzy o tym, co dzieje się później.

Nieprawidłowy wynik mammografii nie oznacza automatycznie raka piersi. Może być wskazaniem do wykonania dodatkowych badań, dokładniejszej oceny zmiany lub konsultacji specjalistycznej. Kolejne etapy diagnostyki pozwalają ustalić, czy obserwowana zmiana ma charakter łagodny, czy wymaga dalszego postępowania.

Dlatego ważne jest nie tylko zachęcanie kobiet do wykonania samego badania, ale również wyjaśnianie całej ścieżki diagnostycznej. Im bardziej zrozumiały jest sposób postępowania po nieprawidłowym wyniku, tym mniejsza może być obawa przed rozpoczęciem profilaktyki.

Organizacja badania też ma znaczenie

Kolejną barierą bywają trudności z umówieniem wizyty, odległe terminy czy brak informacji, gdzie można wykonać badanie. Dla części kobiet problemem jest również skrępowanie podczas badania albo obawa przed niekomfortowym traktowaniem.

W praktyce nawet niewielka przeszkoda może spowodować przerwanie całego procesu. Jeśli znalezienie placówki, rejestracja lub uzyskanie informacji wymaga dużego zaangażowania, osoba, która i tak odkładała badanie, może ostatecznie z niego zrezygnować.

Pomocne może być korzystanie z elektronicznych sposobów umawiania świadczeń. Wizyty i wybrane badania można rejestrować również za pośrednictwem Internetowego Konta Pacjenta. Warto więc sprawdzić dostępne możliwości zamiast odkładać badanie wyłącznie dlatego, że jego organizacja wydaje się kłopotliwa.

Brak zaproszenia nie oznacza braku potrzeby badania

Przez lata kobiety otrzymywały zaproszenia przypominające o mammografii. Obecnie nie są one wysyłane z ogólnopolskiego systemu w takiej formie jak wcześniej. Jeśli kobieta nie otrzymuje wiadomości przypominającej o badaniu, może łatwo uznać, że nie jest ono aktualnie potrzebne.

Tymczasem odpowiedzialność za profilaktykę nie powinna zależeć wyłącznie od pojawienia się zaproszenia. Warto samodzielnie pamiętać o terminie kolejnego badania i traktować je podobnie jak inne okresowe elementy dbania o zdrowie.

Profilaktyka zaczyna się wtedy, gdy czujemy się zdrowi

Badania przesiewowe mają sens właśnie wtedy, gdy nie występują niepokojące objawy. Ich celem jest znalezienie zmian na etapie, na którym mogą być jeszcze niewielkie i nie powodować bólu ani innych wyraźnych dolegliwości.

Dlatego zdanie „nic mi nie jest, więc nie potrzebuję badania” nie powinno być argumentem za rezygnacją z profilaktyki. Wręcz przeciwnie - dobry stan zdrowia jest najlepszym momentem, aby zaplanować badanie i nie czekać, aż pojawi się powód do niepokoju.

Nie oznacza to również, że każda kobieta powinna wykonywać wszystkie możliwe badania piersi z jednakową częstotliwością. Rodzaj i częstotliwość badań zależą między innymi od wieku, indywidualnej sytuacji zdrowotnej, występowania objawów oraz zaleceń lekarza. Mammografia pozostaje jednak podstawowym badaniem przesiewowym w grupie kobiet objętych bezpłatnym programem profilaktycznym.

Badanie piersi warto potraktować jak wizytę, której nie odkłada się „na później”

Regularna mammografia nie daje stuprocentowej gwarancji wykrycia każdej zmiany ani całkowitego wyeliminowania ryzyka zachorowania. Jest jednak ważnym elementem profilaktyki raka piersi.

Warto więc nie czekać na zaproszenie, ból czy wyczuwalny guzek. Jeśli kobieta należy do grupy objętej programem mammograficznym, powinna sprawdzić, kiedy przypada termin kolejnego badania, i zarezerwować czas na jego wykonanie. W przypadku niepokojących objawów nie należy natomiast czekać na termin badania przesiewowego, lecz skonsultować się z lekarzem.

Tak więc profilaktyka nie powinna być zadaniem wymagającym wyjątkowej determinacji. Im prostsze jest umówienie badania, im lepiej wiadomo, czego się spodziewać i co zrobić w przypadku nieprawidłowego wyniku, tym łatwiej przejść od deklaracji „powinnam się zbadać” do konkretnego działania.

FAQ

• Czy mammografia jest potrzebna, jeśli piersi mnie nie bolą? Tak. Brak bólu nie oznacza braku zmian. Badania przesiewowe wykonuje się przede wszystkim u osób bez objawów, aby możliwie wcześnie wykryć wszelkie nieprawidłowości.

• Czy nieprawidłowy wynik mammografii oznacza raka? Nie. Nieprawidłowy wynik może oznaczać konieczność wykonania dodatkowych badań, ale sam w sobie nie jest równoznaczny z rozpoznaniem nowotworu.

• Czy mammografia w Polsce jest bezpłatna? W ramach programu profilaktyki raka piersi jest bezpłatna dla kobiet w wieku 45-74 lat, zasadniczo co dwa lata, jeśli lekarz nie zaleci inaczej.

• Czy do mammografii w ramach programu potrzebne jest skierowanie? Nie. Kobieta spełniająca kryteria programu może wykonać badanie bez skierowania.

• Czy trzeba czekać na zaproszenie na mammografię? Nie. Brak indywidualnego zaproszenia nie oznacza, że badanie nie jest potrzebne. Warto samodzielnie sprawdzić możliwość wykonania mammografii i termin kolejnego badania.

• Co zrobić, jeśli pojawi się guzek lub inna niepokojąca zmiana? Nie należy czekać na kolejne badanie przesiewowe. Niepokojącą zmianę trzeba skonsultować z lekarzem, który zdecyduje o dalszej diagnostyce.

Podsumowanie

Regularne badania piersi są jednym z najważniejszych elementów profilaktyki raka piersi. Mimo powszechnej wiedzy na temat ich znaczenia wiele kobiet wciąż odkłada mammografię z powodu braku czasu, trudności organizacyjnych, skrępowania lub lęku przed nieprawidłowym wynikiem. Warto jednak pamiętać, że profilaktyka przeznaczona jest przede wszystkim dla osób, które czują się zdrowe, a nieprawidłowy wynik nie oznacza automatycznie choroby nowotworowej. Najważniejsze jest jednak to, aby nie odkładać badania bezterminowo i w miarę potrzeby korzystać z dostępnych możliwości jego wykonania.

Filip Siódmiak

Źródło:

• https://pacjent.gov.pl/mammografia-jak-skorzystac

»» Inne porady dotyczące zdrowia i profilaktyki kobiet czytaj tutaj:

Stronisz od wiedzy na temat własnego zdrowia? To częste

Cudowne działanie ryb w profilaktyce raka piersi

Dbasz o urodę? Ten suplement zakłóca wyniki badań krwi

„Zbyt dobre” wyniki badań nie zawsze powinny cieszyć

»» Odwiedź wgospodarce.pl na GOOGLE NEWS, aby codziennie śledzić aktualne informacje