Nie tylko laktoza. Białko mleka też może mieć znaczenie

Dolegliwości po wypiciu mleka nie zawsze muszą być związane z samą laktozą. Znaczenie może mieć również rodzaj zawartego w nim białka. Mleko zawierające wyłącznie wariant A2 β-kazeiny u części osób może powodować mniej niektórych objawów ze strony przewodu pokarmowego niż tradycyjne mleko zawierające zarówno β-kazeinę A1, jak i A2.

Czego dowiesz się z artykułu?

• Czym różnią się β-kazeina A1 i A2.

• Dlaczego mleko A2 może być lepiej tolerowane przez niektóre osoby.

• Czy mleko A2 może wpływać na mikrobiotę jelitową.

• Czy mleko A2 zawiera laktozę.

• Czy mleko A2 jest dobrym rozwiązaniem przy nietolerancji laktozy.

• Dlaczego objawy po wypiciu mleka nie zawsze oznaczają nietolerancję laktozy.

A1 i A2 - dwa warianty tego samego białka

Dla osoby, która po wypiciu mleka odczuwa wzdęcia, bóle brzucha, przelewanie w jelitach czy zwiększoną ilość gazów, pierwszym podejrzanym jest zwykle laktoza. To cukier mleczny, którego trawienie wymaga enzymu zwanego laktazą. Gdy aktywność tego enzymu jest niewystarczająca, niestrawiona laktoza dociera do jelita grubego, gdzie podlega fermentacji przez bakterie, co może prowadzić do pojawienia się charakterystycznych dolegliwości.

Nie wszystkie objawy po mleku można jednak wyjaśnić w ten sposób. U części osób znaczenie może mieć również inny jego składnik - β-kazeina, czyli jedno z głównych białek mleka.

W mleku krowim występują różne warianty β-kazeiny, przede wszystkim A1 i A2. W tradycyjnym mleku mogą występować one jednocześnie. Mleko określane jako A2 pochodzi natomiast od krów, których mleko zawiera wyłącznie wariant A2 β-kazeiny.

Różnica pomiędzy tymi wariantami jest niewielka i dotyczy pojedynczego aminokwasu w strukturze białka. Może ona jednak wpływać na sposób trawienia β-kazeiny w przewodzie pokarmowym.

Podczas trawienia β-kazeiny A1 może powstawać peptyd określany jako β-kazomorfina-7 (BCM-7). Jest to fragment białka, któremu przypisuje się potencjalny wpływ na funkcjonowanie przewodu pokarmowego, w tym jego motorykę. Wciąż nie wiadomo jednak, czy mechanizm ten rzeczywiście odpowiada za wszystkie różnice w tolerancji mleka A1A2 i A2A2.

Mniej gazów i niektórych dolegliwości

U osób spożywających mleko A2A2 obserwowano mniejsze nasilenie niektórych objawów jelitowych w porównaniu z mlekiem zawierającym β-kazeinę A1 i A2. Dotyczyło to przede wszystkim gazów, a w niektórych grupach również odgłosów jelit i innych dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego.

Nie oznacza to jednak, że mleko A2 jest automatycznie lepiej tolerowane przez każdego. Różnice nie dotyczą wszystkich objawów ani wszystkich osób. Niektóre parametry, takie jak konsystencja stolca czy część objawów wzdęciowych, mogą nie różnić się istotnie w zależności od rodzaju spożywanego mleka.

Możliwe jest więc, że wpływ wariantu β-kazeiny na samopoczucie po mleku jest indywidualny i zależy od wielu czynników związanych zarówno z trawieniem, jak i funkcjonowaniem mikrobioty jelitowej.

β-kazeina, a mikrobiota jelitowa

Sposób trawienia białek mleka może mieć znaczenie również dla środowiska jelitowego. W badaniach obserwowano zmiany w składzie mikrobioty po spożywaniu mleka zawierającego wyłącznie β-kazeinę A2. Dotyczyły one między innymi różnorodności mikroorganizmów oraz względnej liczebności niektórych rodzajów bakterii.

Nie oznacza to jednak, że zmiany mikrobioty są bezpośrednią przyczyną lepszej tolerancji mleka A2. Skład mikroorganizmów jelitowych jest bardzo złożony i zależy od wielu elementów - sposobu żywienia, wieku, przyjmowanych leków oraz stanu zdrowia. Dlatego zależność pomiędzy rodzajem β-kazeiny, mikrobiotą, a objawami ze strony przewodu pokarmowego wymaga dalszego wyjaśnienia.

Mleko A2 nie jest bezlaktozowe

To szczególnie ważne rozróżnienie. Mleko A2 zawiera laktozę. Nie jest więc odpowiednim zamiennikiem mleka bezlaktozowego dla osoby, u której objawy wynikają z niedoboru laktazy.

Jeżeli problemem jest nietolerancja laktozy, zmiana mleka tradycyjnego na A2 nie musi przynieść poprawy. W takim przypadku znaczenie ma przede wszystkim ilość spożytej laktozy oraz indywidualna zdolność organizmu do jej trawienia.

Inaczej może wyglądać jednak sytuacja u osoby, która dobrze toleruje laktozę, ale mimo to po zwykłym mleku odczuwa dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego. W takiej sytuacji jednym z możliwych czynników może być sposób, w jaki organizm reaguje na poszczególne białka mleka.

Czy warto zamienić zwykłe mleko na A2?

Dotychczasowe obserwacje wskazują, że u części osób mleko zawierające wyłącznie β-kazeinę A2 może być lepiej tolerowane niż mleko zawierające warianty A1 i A2. Nie oznacza to jednak, że jest ono uniwersalnym rozwiązaniem problemów trawiennych po mleku.

Dolegliwości po jego spożyciu mogą mieć wiele przyczyn. Oprócz klasycznej postaci nietolerancji laktozy znaczenie mogą mieć też ilość wypijanego mleka ogółem, indywidualna tolerancja jego składników czy inne czynniki związane z funkcjonowaniem przewodu pokarmowego.

Warto pamiętać też, że samo występowanie objawów po mleku nie jest równoznaczne z rozpoznaniem nietolerancji laktozy. Jeżeli dolegliwości są częste, nasilone lub pojawiają się również po innych produktach, przyczynę warto ustalić zamiast automatycznie eliminować wszystkie produkty mleczne z diety. Na obecnym etapie można więc przyjąć, że tolerancja mleka zależy nie tylko od zawartości laktozy. U części osób znaczenie może mieć również rodzaj β-kazeiny. Mleko A2 stanowi interesującą alternatywę, ale nie należy traktować go jako mleka bezlaktozowego ani rozwiązania wszystkich problemów związanych ze spożywaniem mleka.

Podsumowanie

Mleko nie zawsze powoduje dolegliwości wyłącznie z powodu zawartej w nim laktozy. Znaczenie może mieć również rodzaj β-kazeiny. U części osób mleko zawierające wyłącznie wariant A2 może być lepiej tolerowane niż tradycyjne mleko zawierające β-kazeinę A1 i A2. Nie jest jednak mlekiem bezlaktozowym i nie stanowi uniwersalnego rozwiązania problemów trawiennych.

Filip Siódmiak

Źródła:

• Ramakrishnan, Monica et al. “Milk Containing A2 β-Casein ONLY, as a Single Meal, Causes Fewer Symptoms of Lactose Intolerance than Milk Containing A1 and A2 β-Caseins in Subjects with Lactose Maldigestion and Intolerance: A Randomized, Double-Blind, Crossover Trial.” Nutrients vol. 12,12 3855. 17 Dec. 2020.

• He, Mei et al. “Effects of cow’s milk beta-casein variants on symptoms of milk intolerance in Chinese adults: a multicentre, randomised controlled study.” Nutrition journal vol. 16,1 72. 25 Oct. 2017.

• Choi, Yonghoon et al. “The Effect of A2 Milk on Gastrointestinal Symptoms in Comparison to A1/A2 Milk: A Single-center, Randomized, Double-blind, Cross-over Study.” Journal of cancer prevention vol. 29,2 (2024): 45-53.

• Choi, Yonghoon et al. “The Effect of A2 Milk on Gastrointestinal Symptoms in Comparison to A1/A2 Milk: A Single-center, Randomized, Double-blind, Cross-over Study.” Journal of cancer prevention vol. 29,2 (2024): 45-53.

FAQ

• Czy mleko A2 jest mlekiem bezlaktozowym? Nie. Mleko A2 zawiera laktozę. Różni się od tradycyjnego mleka przede wszystkim rodzajem β-kazeiny, a nie zawartością cukru mlecznego.

• Czy mleko A2 może być łatwiejsze do strawienia? U części osób może powodować mniej niektórych dolegliwości jelitowych, takich jak gazy czy nasilone odgłosy jelit. Nie dotyczy to jednak wszystkich osób ani wszystkich objawów.

• Czym różni się β-kazeina A1 od A2? Oba warianty są formami tego samego białka mleka i różnią się pojedynczym aminokwasem. Różnica ta może wpływać na sposób ich trawienia.

• Czy przy nietolerancji laktozy warto pić mleko A2? Niekoniecznie. Jeśli dolegliwości wynikają z niedoboru laktazy, mleko A2 nadal może powodować objawy, ponieważ zawiera laktozę. W takiej sytuacji odpowiedniejszym rozwiązaniem może być mleko bezlaktozowe.

• Czy mleko A2 jest zdrowsze od zwykłego mleka? Nie można tego stwierdzić w tak prosty sposób. Mleko A2 różni się przede wszystkim profilem β-kazeiny. Nie oznacza to automatycznie, że ma większą wartość odżywczą lub korzystniej wpływa na zdrowie każdego człowieka.

»» Inne porady dotyczące zdrowia i diety czytaj tutaj:

Moda na dietę bezlaktozową – czy to się opłaca?

Mleko pasteryzowane, UHT, a może „Bez laktozy”?

Skyr, kvarg czy może jogurt naturalny – co wybrać?

»» Odwiedź wgospodarce.pl na GOOGLE NEWS, aby codziennie śledzić aktualne informacje