Informacje
Co daje zastąpienie tradycyjnej soli kuchennej solą wzbogaconą w potas? / autor: Pixabay
Co daje zastąpienie tradycyjnej soli kuchennej solą wzbogaconą w potas? / autor: Pixabay

TYLKO U NAS

Sól potasowa zamiast zwykłej soli?

Filip Siódmiak

Filip Siódmiak

Absolwent kierunku dietetyka na Gdańskim Uniwersytecie Medycznym. Dietetyk kliniczny w Uniwersyteckim Centrum Klinicznym w Gdańsku, gdzie zdobywa doświadczenie w pracy z pacjentami wymagającymi specjalistycznej opieki żywieniowej

  • Opublikowano: 19 listopada 2026, 19:00

  • Powiększ tekst

Zastąpienie tradycyjnej soli kuchennej solą wzbogaconą w potas może przyczynić się do ograniczenia ryzyka rozwoju chorób sercowo-naczyniowych i przewlekłej choroby nerek. Taka zamiana pozwala jednocześnie zmniejszyć dobowe spożycie sodu, przy jednocześnie zwiększonej podaży potasu, co może wywierać korzystny wpływ na ciśnienie tętnicze. Dla osób zdrowych sól potasowa może być interesującą alternatywą dla tradycyjnej przyprawy. Nie jest jednak rozwiązaniem uniwersalnym. U pacjentów z przewlekłą chorobą nerek, szczególnie w jej zaawansowanych stadiach, może prowadzić do niebezpiecznego wzrostu stężenia potasu we krwi.

Czego dowiesz się z artykułu?

• Czym różni się sól potasowa od tradycyjnej soli kuchennej.

• Dlaczego zastąpienie części sodu potasem może korzystnie wpływać na ciśnienie tętnicze.

• Czy sól potasowa może pomóc w profilaktyce chorób sercowo-naczyniowych.

• Dlaczego może być dobrym urozmaiceniem diety osób zdrowych.

• Dlaczego osoby z przewlekłą chorobą nerek powinny jej unikać.

Choroby układu sercowo-naczyniowego pozostają jedną z najważniejszych przyczyn zgonów na świecie. Istotnym problemem zdrowotnym powiązanym z incydentami sercowo-naczyniowymi jest również przewlekła choroba nerek (PChN), której znaczenie w kolejnych latach może systematycznie wzrastać. Jednym z najważniejszych modyfikowalnych czynników ryzyka obu grup schorzeń jest nadciśnienie tętnicze.

Dane dotyczące 2021 roku wskazują, że choroby sercowo-naczyniowe odpowiadały wówczas za ponad 10 mln zgonów na świecie, a sama przewlekła choroba nerek przyczyniła się do śmierci blisko pół miliona osób. Jednym z elementów profilaktyki, który może mieć znaczenie dla ograniczenia tego obciążenia zdrowotnego, jest zmiana proporcji sodu i potasu w codziennej diecie.

Sól potasowa - mniej sodu, więcej potasu

Tradycyjna sól kuchenna składa się przede wszystkim z chlorku sodu. Jej nadmierne spożycie sprzyja podwyższeniu ciśnienia tętniczego, a w konsekwencji zwiększa ryzyko chorób serca, udaru mózgu czy uszkodzenia nerek.

Alternatywą są mieszanki soli, w których część chlorku sodu zastąpiono chlorkiem potasu. Dzięki temu można jednocześnie ograniczyć ilość dostarczanego dziennie sodu i zwiększyć spożycie potasu. Ma to kluczowe znaczenie dla regulacji ciśnienia tętniczego, ponieważ potas uczestniczy w utrzymaniu równowagi elektrolitowej, prawidłowej pracy mięśni i przewodzeniu impulsów nerwowych. Pomaga również przeciwdziałać niekorzystnym skutkom nadmiernego spożycia sodu.

Dla osób zdrowych sól wzbogacona w potas może być ciekawym urozmaiceniem codziennej diety i sposobem na ograniczenie ilości sodu dostarczanego wraz z posiłkami. Nie oznacza to jednak, że można stosować ją bez ograniczeń. Nadal należy kontrolować całkowitą ilość spożywanej soli, a podstawą profilaktyki powinno być przede wszystkim ograniczanie jej nadmiaru w diecie.

Mniej zgonów z powodu chorób serca i nerek?

Potencjalne korzyści zastępowania tradycyjnej soli produktami wzbogaconymi w potas oceniono w pięciu scenariuszach obejmujących populację osób w wieku co najmniej 25 lat ze 193 krajów. Wykorzystano model matematyczny, który pozwolił oszacować możliwe skutki różnych wariantów takiej zmiany.

Według przedstawionych szacunków całkowite zastąpienie tradycyjnej soli kuchennej solą wzbogaconą w potas mogłoby pozwolić uniknąć około 2,96 mln zgonów rocznie związanych z chorobami układu sercowo-naczyniowego i przewlekłą chorobą nerek.

Istotne znaczenie miałoby również miejsce dodawania soli do żywności. Zastąpienie soli używanej przez konsumentów podczas gotowania i doprawiania potraw w domu mogłoby zapobiec około 1,85 mln zgonów rocznie. W przypadku soli obecnej w żywności przetworzonej i posiłkach restauracyjnych potencjalna liczba unikniętych zgonów wynosiłaby około 1,56 mln.

Analizowano także bardziej ograniczone warianty interwencji. Skupienie się wyłącznie na osobach z rozpoznanym nadciśnieniem tętniczym mogłoby zapobiec około 590 tys. zgonów rocznie. Natomiast objęcie zmianą osób przyjmujących leki z powodu nadciśnienia wiązałoby się z potencjalnym uniknięciem około 480 tys. zgonów.

Warto pamiętać jednak, że są to wartości oszacowane na podstawie modelowania matematycznego, a nie rzeczywiste wyniki wdrożenia takiej interwencji w całej populacji. Pokazują jednak potencjalną skalę korzyści wynikających ze zmiany proporcji sodu i potasu w diecie.

Sód i potas - duża różnica między zaleceniami a spożyciem

Zgodnie z zaleceniami Światowej Organizacji Zdrowia dobowe spożycie sodu powinno wynosić mniej niż 2 g. Odpowiada to około 5 g soli kuchennej, czyli mniej więcej jednej płaskiej łyżeczce. Tymczasem przeciętne spożycie sodu na świecie szacuje się na około 4,3 g dziennie, a więc ponad dwukrotnie więcej niż zalecana ilość.

Odwrotna sytuacja dotyczy potasu. Zalecane spożycie wynosi około 3,5 g dziennie, podczas gdy przeciętna podaż tego pierwiastka to zaledwie około 2 g.

Zmniejszenie ilości sodu w diecie i zwiększenie podaży potasu może więc korzystnie wpływać na ciśnienie tętnicze. W praktyce oznacza to nie tylko rozsądniejsze korzystanie z solniczki, ale również zwracanie uwagi na skład produktów spożywczych. Znaczne ilości sodu znajdują się bowiem w pieczywie, wędlinach, serach, gotowych daniach, słonych przekąskach i produktach wysoko przetworzonych.

U osób zdrowych zwiększenie podaży potasu można osiągać również poprzez odpowiednio zbilansowaną dietę, bogatą w warzywa, owoce, nasiona roślin strączkowych i inne produkty będące jego naturalnym źródłem.

Sól potasowa a przewlekła choroba nerek - szczególna ostrożność

Mimo potencjalnych korzyści sól wzbogacona w potas nie jest odpowiednim rozwiązaniem dla wszystkich. Szczególną ostrożność powinny zachować osoby z rozpoznaną przewlekłą chorobą nerek, szczególnie w jej zaawansowanych stadiach, a także pacjenci z podwyższonym stężeniem potasu we krwi lub zaburzeniami jego wydalania.

Nerki odpowiadają za regulację stężenia tego pierwiastka w organizmie. Jeżeli ich funkcja jest istotnie upośledzona, zdolność usuwania nadmiaru potasu może być ograniczona. Dodatkowa podaż tego elektrolitu, między innymi w postaci soli potasowej, może wówczas doprowadzić do hiperkaliemii, czyli nadmiernego stężenia potasu we krwi.

Hiperkaliemia jest szczególnie niebezpieczna ze względu na możliwość zaburzenia przewodzenia impulsów elektrycznych w sercu. W ciężkich przypadkach może prowadzić do groźnych zaburzeń rytmu serca, a nawet zatrzymania krążenia. Co istotne, znaczny wzrost stężenia potasu nie zawsze daje wyraźne objawy, dlatego regularne monitorowanie wyników badań laboratoryjnych ma duże znaczenie u pacjentów z grup ryzyka.

Ryzyko zwiększa się również u osób przyjmujących niektóre leki wpływające na gospodarkę potasową, jak inhibitory konwertazy angiotensyny (ACE), sartany (ARB) oraz antagonistów receptora mineralokortykoidowego, takich jak spironolakton.

Dlatego pacjenci z przewlekłą chorobą nerek nie powinni samodzielnie zastępować zwykłej soli produktami wzbogaconymi w potas. W wielu przypadkach, szczególnie przy zaawansowanej PChN, hiperkaliemii lub stosowaniu leków zwiększających stężenie potasu, takie produkty są przeciwwskazane. Ewentualne zastosowanie wymaga indywidualnej oceny lekarskiej, uwzględniającej stopień zaawansowania choroby, aktualne wyniki badań i stosowane leczenie.

Podsumowanie

Sól potasowa może stanowić zatem interesującą alternatywę dla tradycyjnej soli u osób zdrowych chcących ograniczyć spożycie sodu. Nie należy jednak traktować jej jako produktu uniwersalnie zdrowego. W przypadku pacjentów z przewlekłą chorobą nerek dodatkowa podaż potasu może przynieść więcej szkody niż korzyści. W tej grupie najważniejsze jest indywidualne dostosowanie diety do funkcji nerek i aktualnego stężenia elektrolitów we krwi.

Filip Siódmiak

Źródła:

• Huang, L., Xu, X., Matsushita, K. et al. Global health outcomes from replacing dietary sodium chloride with potassium-enriched salt. Nat. Health (2026).

• World Health Organization. Use of lower-sodium salt substitutes: WHO guideline. Geneva: World Health Organization; 2025. ISBN: 978-92-4-010559-1.

FAQ

• Czym jest sól potasowa? Sól potasowa to produkt, w którym część chlorku sodu, obecnego w tradycyjnej soli kuchennej, zastąpiono chlorkiem potasu. Dzięki temu zawiera mniej sodu, a więcej potasu. Może być stosowana jako alternatywa dla zwykłej soli podczas przygotowywania i doprawiania potraw.

• Czy sól potasowa jest zdrowa? Dla osób zdrowych może stanowić interesujące urozmaicenie codziennej diety i alternatywę dla tradycyjnej soli. Zastąpienie części sodu potasem pozwala ograniczyć podaż sodu, a jednocześnie zwiększyć spożycie potasu. Takie rozwiązanie może sprzyjać utrzymaniu prawidłowego ciśnienia tętniczego i wspierać profilaktykę chorób sercowo-naczyniowych. Nie oznacza to jednak, że należy spożywać ją bez ograniczeń.

• Dlaczego potas jest ważny dla organizmu? Potas jest niezbędnym elektrolitem uczestniczącym w regulacji ciśnienia tętniczego, przewodzeniu impulsów nerwowych oraz prawidłowej pracy mięśni, w tym mięśnia sercowego. Odpowiednia podaż potasu pomaga również równoważyć niekorzystne skutki nadmiernego spożycia sodu.

• Czy osoby z przewlekłą chorobą nerek mogą stosować sól potasową? Nie jest to produkt zalecany do samodzielnego stosowania przez pacjentów z przewlekłą chorobą nerek. W tej grupie może być przeciwwskazany, szczególnie w zaawansowanych stadiach choroby, przy podwyższonym stężeniu potasu we krwi lub stosowaniu leków zwiększających ryzyko hiperkaliemii.

• Czym jest hiperkaliemia i dlaczego jest niebezpieczna? Hiperkaliemia to stan, w którym stężenie potasu we krwi przekracza prawidłowy zakres. Może zaburzać przewodzenie impulsów elektrycznych w sercu, prowadząc do groźnych zaburzeń rytmu, a w ciężkich przypadkach nawet zatrzymania krążenia. Szczególnie narażone są osoby z upośledzoną czynnością nerek oraz pacjenci przyjmujący niektóre leki stosowane w leczeniu nadciśnienia i niewydolności serca.

»» Inne porady dotyczące zdrowia i diety czytaj tutaj:

Co dzieje się, kiedy sięgasz po wodę w trakcie posiłku?

Odkwaszanie organizmu: hit czy kit

Czy dieta może zmniejszyć ryzyko zachorowania na raka?

»» Odwiedź wgospodarce.pl na GOOGLE NEWS, aby codziennie śledzić aktualne informacje

Dziękujemy za przeczytanie artykułu!

Pamiętaj, możesz oglądać naszą telewizję na wPolsce24. Buduj z nami niezależne media na wesprzyj.wpolsce24.

Powiązane tematy

Zapraszamy do komentowania artykułów w mediach społecznościowych