Drugie śniadanie dziecka - co włożyć do śniadaniówki?

Drugie śniadanie jest niezwykle ważnym elementem jadłospisu dziecka, ale nie oznacza, że każde dziecko musi jeść je o tej samej porze i w takiej samej formie. Jeśli dziecko zjada przed wyjściem do szkoły pełnowartościowe śniadanie, może przez kilka godzin nie odczuwać głodu. W takiej sytuacji zawartość śniadaniówki powinna być raczej niewielką przekąską niż kolejnym dużym posiłkiem.

Problem pojawia się natomiast wtedy, gdy dziecko wychodzi z domu bez śniadania. Wówczas posiłek zabrany do szkoły może pełnić funkcję pierwszego posiłku w ciągu dnia. Dlatego najważniejsze jest nie samo przestrzeganie zasady „pięciu posiłków”, ale dopasowanie sposobu żywienia do apetytu, aktywności, wieku i indywidualnych potrzeb dziecka.

Czego dowiesz się z artykułu?

• Czy każde dziecko musi jeść drugie śniadanie.

• Co powinno znaleźć się w śniadaniówce.

• Jak łączyć źródła węglowodanów, białka, tłuszczów, warzyw i owoców.

• Czy biały chleb rzeczywiście trzeba całkowicie wyeliminować.

• Dlaczego cały owoc jest na ogół lepszym wyborem niż mus.

• Jak wybierać przekąski i produkty określane jako „proteinowe”.

• Jakie witaminy i składniki mineralne są szczególnie ważne w okresie wzrostu.

• Ile posiłków dziennie powinno jeść dziecko.

Co powinno znaleźć się w śniadaniówce?

Jeżeli posiłek w szkole ma zastąpić śniadanie, powinien dostarczać przede wszystkim produktów będących źródłem węglowodanów złożonych, białka, zdrowych tłuszczów oraz warzyw lub owoców.

Dobrym wyborem będzie kanapka przygotowana z pieczywa pełnoziarnistego, z dodatkiem twarogu, naturalnego serka śmietankowego, jajka, pasty z roślin strączkowych czy dobrej jakości mięsa drobiowego. Można uzupełnić ją warzywami, na przykład pomidorkami koktajlowymi, ogórkiem, papryką lub rzodkiewką. Alternatywą może być też owsianka z naturalnym jogurtem, orzechami i owocami.

Produkty pełnoziarniste dostarczają błonnika pokarmowego, witamin z grupy B oraz składników mineralnych. Węglowodany złożone nie powinny jednak być przedstawiane jako produkty, które po prostu „uwalniają glukozę wolniej”. Odpowiedź glikemiczna zależy również od stopnia przetworzenia produktu, zawartości błonnika, tłuszczu i białka, a także całego składu posiłku.

Nie ma natomiast potrzeby całkowitego eliminowania białego pieczywa. Jeżeli dziecko akceptuje przede wszystkim pieczywo pszenne, ważniejsze jest stworzenie zbilansowanego posiłku niż prowadzenie walki o każdą kromkę pieczywa pełnoziarnistego. Warto jednak stopniowo zwiększać różnorodność produktów zbożowych.

Białko i tłuszcz też są potrzebne

Dieta dziecka powinna dostarczać odpowiedniej ilości białka, które jest niezbędne między innymi do budowy i regeneracji tkanek. Dobrym wyborem są jaja, produkty mleczne, ryby, mięso oraz nasiona roślin strączkowych i ich przetwory, takie jak tofu czy hummus.

W jadłospisie powinny znaleźć się również źródła tłuszczów nienasyconych. Do śniadaniówki można więc włożyć niewielką porcję orzechów lub pestek, o ile dziecko nie ma przeciwwskazań do ich spożywania i jest już na tyle duże, by bezpiecznie jeść je w tej postaci. Dobrym rozwiązaniem może być również pasta z orzechów lub nasion.

W przypadku produktów mięsnych warto zwracać uwagę na ich jakość. Wędliny i parówki należą do żywności przetworzonej, dlatego nie powinny być podstawowym źródłem białka w diecie dziecka. Jeżeli pojawiają się w jadłospisie, lepiej wybierać produkty o prostszym składzie i ograniczać ich częstotliwość. Nie ma natomiast podstaw, aby twierdzić, że każda parówka zawierająca azotyn sodu jest „rakotwórcza”. Azotyny są dopuszczonymi substancjami dodatkowanymi, a bezpieczeństwo żywności ocenia się na podstawie całkowitego narażenia i obowiązujących limitów.

Drugie śniadanie nie musi być dużym posiłkiem

Jeżeli dziecko zjadło przed wyjściem z domu pełnowartościowe śniadanie, drugie śniadanie może być niewielkie. W praktyce wystarczy czasem owoc, mała kanapka, naturalny jogurt z dodatkiem owoców czy niewielka porcja owsianki.

Nie każde dziecko musi też jeść dokładnie pięć posiłków dziennie. Zalecenia dotyczące liczby posiłków mają charakter orientacyjny, a jadłospis powinien uwzględniać wiek, apetyt, aktywność fizyczną i indywidualny rytm dnia. Znacznie ważniejsze od sztywnego przestrzegania godzin jest zapewnienie dziecku odpowiedniej podaży energii i składników odżywczych oraz regularności jedzenia.

Jeżeli dziecko regularnie wraca ze szkoły z nietkniętą śniadaniówką, warto przede wszystkim zastanowić się, dlaczego tak się dzieje. Być może śniadanie zjedzone rano jest wystarczające i dziecko rzeczywiście nie jest jeszcze głodne. Innym powodem może być brak apetytu w określonej porze, zbyt duża porcja, nieatrakcyjna forma posiłku albo niechęć do jedzenia w obecności rówieśników.

Zmuszanie do jedzenia zwykle nie jest dobrym rozwiązaniem. Warto natomiast obserwować, czy dziecko w ciągu całego dnia rzeczywiście dostarcza odpowiednią ilość energii i składników odżywczych.

Owoc lepszy od musu?

W większości przypadków warto preferować cały owoc zamiast musu owocowego. Zjedzenie jabłka, gruszki czy marchewki wymaga gryzienia i żucia, co sprzyja rozwojowi prawidłowych umiejętności związanych z przyjmowaniem pokarmów. Całe owoce zawierają również strukturę roślinną, która jest częściowo rozdrabniana dopiero podczas jedzenia.

Nie oznacza to jednak, że mus owocowy jest produktem niezdrowym. Jego wartość zależy od składu. Mus zawierający wyłącznie owoce może być wygodną przekąską, szczególnie w sytuacjach, gdy dostęp do świeżych produktów jest utrudniony. Nie powinien być jednak całkowicie zastępować całych owoców w diecie starszego dziecka.

Istotne jest także to, że płynna lub półpłynna forma owoców może być spożywana znacznie szybciej niż cały owoc. Dlatego w codziennej diecie korzystne jest zachowanie różnorodności form podawania produktów i zachęcanie dzieci do spożywania owoców w całości.

Jakie owoce i warzywa pakować do szkoły?

Dobrym rozwiązaniem są przede wszystkim produkty sezonowe. Jesienią mogą być to jabłka, gruszki czy śliwki, latem z kolei truskawki, maliny, borówki i inne owoce jagodowe. Zimą i wiosną można korzystać z cytrusów, a także warzyw, które dobrze znoszą przechowywanie.

W przypadku śniadaniówki warto wybierać produkty odporne na transport. Dobrze sprawdzą się marchewka, rzodkiewki, kalarepa, papryka czy pomidorki koktajlowe. Warzywa można podawać z dipem na bazie jogurtu lub hummusem, dzięki czemu stają się dla dziecka bardziej atrakcyjne.

W polskiej diecie dobrym uzupełnieniem jadłospisu mogą być również warzywa fermentowane - ogórki kiszone czy kapusta kiszona. Nie należy jednak traktować ich jako szczególnego „zamiennika” świeżych warzyw, najlepiej, aby dieta dziecka była po prostu różnorodna.

Czy dziecko potrzebuje witamin i składników mineralnych?

Prawidłowo zbilansowana dieta powinna dostarczać dziecku odpowiedniej ilości witamin i składników mineralnych. Szczególne znaczenie w okresie intensywnego wzrostu mają głownie wapń, żelazo, cynk, jod oraz witaminy A, C, D, E i witaminy z grupy B.

Nie oznacza to jednak, że każde dziecko potrzebuje preparatu multiwitaminowego. Podstawą powinno być urozmaicone żywienie, a suplementację należy stosować wtedy, gdy jest ona wskazana.

Wyjątkiem jest witamina D. W Polsce ze względu na niewystarczającą syntezę skórną w okresie jesienno-zimowym suplementacja jest powszechnie rekomendowana u dzieci, przy dawce dostosowanej do wieku, masy ciała i indywidualnej sytuacji dziecka.

Co zrobić, gdy dziecko nie chce jeść warzyw?

Zamiast nacisku warto wielokrotnie proponować dziecku różne produkty i pozwalać mu stopniowo oswajać się z ich smakiem. Akceptacja nowego produktu często wymaga wielu ekspozycji.

Warzywa można podawać w różnych formach - surowe, gotowane, pieczone, w postaci past, zup czy dodatków do kanapek. Dobrym sposobem na zwiększenie ich udziału w diecie mogą być także zupy, szczególnie te zawierające warzywa, produkty zbożowe i źródło białka, przykładowo krupnik z warzywami.

Nie należy jednak ukrywać warzyw za wszelką cenę. Dziecko powinno mieć również możliwość poznawania ich wyglądu, zapachu, konsystencji i smaku.

A co z przekąskami i słodyczami?

Śniadaniówka nie musi być całkowicie pozbawiona produktów o słodkim smaku. Warto natomiast ograniczać żywność zawierającą duże ilości cukrów dodanych. Dotyczy to słodzonych napojów, słodyczy, wielu deserów mlecznych i części gotowych przekąsek.

Batonik określany jako „proteinowy” nie staje się automatycznie zdrowym produktem. Warto sprawdzić jego skład i tabelę wartości odżywczej, ponieważ część takich produktów zawiera sporo cukrów, tłuszczu lub substancji słodzących. Jeśli dziecko potrzebuje przekąski będącej źródłem białka i energii, można wykorzystać jogurt naturalny, twarożek, orzechy lub pastę z nasion roślin strączkowych.

Ile posiłków powinno jeść dziecko?

Nie istnieje jedna liczba posiłków odpowiednia dla każdego dziecka. Tradycyjny model trzech większych posiłków i dwóch mniejszych może być praktyczny, ale nie powinien być traktowany jako sztywna reguła.

Dziecko aktywne fizycznie może potrzebować dodatkowej przekąski przed lub po treningu, natomiast dziecko, które zjadło obfite śniadanie, może nie potrzebować dużego drugiego śniadania. W przypadku intensywnego wysiłku ważne jest odpowiednie zaplanowanie posiłków i przekąsek pod względem czasu oraz zawartości energii i węglowodanów.

Najważniejsze jest, aby w ciągu całego dnia dieta dziecka była urozmaicona i dostarczała odpowiedniej ilości energii, białka, tłuszczów, węglowodanów, błonnika, witamin i składników mineralnych.

Drugie śniadanie nie powinno więc być kolejnym obowiązkiem, którego realizacja staje się codziennym źródłem konfliktu. Jeśli dziecko je pełnowartościowe śniadanie w domu i nie jest głodne w szkole, niewielka przekąska może być wystarczająca. Jeżeli natomiast rano nie ma apetytu, posiłek zabrany do szkoły może pełnić rolę pierwszego śniadania. Kluczowe znaczenie ma nie sama liczba posiłków, lecz jakość całodziennego jadłospisu i dostosowanie go do rzeczywistych potrzeb dziecka.

Podsumowanie

Dobrze zaplanowana śniadaniówka nie musi być duża ani skomplikowana. Jeżeli dziecko zjadło rano pełnowartościowe śniadanie, w szkole może wystarczyć mu niewielka przekąska. Najważniejsza jest jakość całodziennego jadłospisu - jego różnorodność, odpowiednia ilość energii i obecność produktów będących źródłem białka, zdrowych tłuszczów, węglowodanów, warzyw i owoców. Zamiast koncentrować się na sztywnym schemacie liczby posiłków, warto obserwować potrzeby dziecka i budować zdrowe nawyki bez wywierania presji na jedzenie.

Filip Siódmiak

FAQ

• Czy dziecko musi jeść drugie śniadanie? Nie zawsze. Jeśli dziecko zjadło rano pełnowartościowe śniadanie i nie jest głodne, nie ma potrzeby zmuszać go do zjadania dużej przekąski. Drugie śniadanie powinno odpowiadać rzeczywistemu zapotrzebowaniu dziecka.

• Co najlepiej zapakować do śniadaniówki? Dobrym zestawem będzie kanapka z pieczywa pełnoziarnistego z jajkiem, twarogiem lub pastą z roślin strączkowych, warzywo oraz owoc. Alternatywą może być też owsianka z jogurtem naturalnym i owocami.

• Czy mus owocowy jest niezdrowy? Nie. Jednak w codziennym żywieniu starszego dziecka warto preferować całe owoce, ponieważ wymagają gryzienia i żucia oraz zachowują naturalną strukturę produktu.

• Czy dziecko powinno codziennie jeść pięć posiłków? Nie jest to bezwzględna zasada. Liczba posiłków powinna uwzględniać wiek, apetyt, aktywność fizyczną i indywidualny rytm dnia dziecka.

• Czy dziecku można podawać parówki? Mogą pojawiać się w diecie okazjonalnie, ale nie powinny być podstawowym źródłem białka. Warto ograniczać natomiast żywność przetworzoną i częściej wybierać jaja, produkty mleczne, ryby, mięso nieprzetworzone oraz nasiona roślin strączkowych.

• Czy baton proteinowy jest dobrą przekąską dla dziecka? Nie należy kierować się wyłącznie nazwą produktu. „Proteinowy” nie oznacza automatycznie zdrowy. Warto sprawdzić ilość białka, cukrów, tłuszczu oraz cały skład produktu.

»» Inne porady dotyczące zdrowia i diety czytaj tutaj:

Kiedy jeść śniadanie? Odpowiedź nie jest oczywista…

Takich śniadań unikaj – zadbaj o dobry początek dnia

Nawyk szkodzący zdrowiu serca – dzień bez śniadania!

Nie jesz śniadań? To błąd

»» Odwiedź wgospodarce.pl na GOOGLE NEWS, aby codziennie śledzić aktualne informacje