Jak rozumieć oznaczenia przydatności do spożycia?

Coraz większa świadomość dotycząca marnowania żywności sprawia, że wiele osób zastanawia się, czy produkty po upływie terminu przydatności rzeczywiście zawsze należy wyrzucić. W praktyce odpowiedź nie jest jednak jednoznaczna i zależy przede wszystkim od rodzaju oznaczenia znajdującego się na opakowaniu.

Czego dowiesz się z artykułu?

• Czym różni się oznaczenie „należy spożyć do” od „najlepiej spożyć przed”.

• Kiedy żywność po upływie daty może stanowić zagrożenie dla zdrowia.

• Czy produkty z datą minimalnej trwałości można spożyć po terminie.

• Dlaczego sposób przechowywania żywności jest równie ważny, o ile nie istotniejszy niż data na opakowaniu.

• W jaki sposób ograniczać marnowanie żywności bez narażania zdrowia.

Czy żywność po terminie zawsze trzeba wyrzucić?

Kluczowe znaczenie ma bowiem różnica pomiędzy datą przydatności do spożycia, a datą minimalnej trwałości. Ich prawidłowa interpretacja pozwala nie tylko ograniczyć ilość wyrzucanego jedzenia, ale przede wszystkim zadbać o bezpieczeństwo zdrowotne.

„Należy spożyć do” - tej daty nie należy ignorować

Oznaczenie „należy spożyć do” znajduje się na produktach, które są szczególnie podatne na rozwój drobnoustrojów i szybko ulegają zepsuciu. Dotyczy to między innymi surowego mięsa, ryb, świeżego drobiu, gotowych sałatek, produktów garmażeryjnych czy niesterylizowanych wyrobów mlecznych.

Po upływie tej daty spożywanie takich produktów nie jest zalecane, nawet jeśli wyglądają i pachną prawidłowo. W żywności mogą namnażać się bakterie chorobotwórcze, których obecności nie da się ocenić wyłącznie za pomocą wzroku, smaku czy zapachu. Spożycie produktów po terminie przydatności może zwiększać ryzyko zatrucia pokarmowego, dlatego żywność oznaczoną napisem „należy spożyć do” należy traktować jako produkt, którego nie powinno się spożywać po wskazanej dacie.

„Najlepiej spożyć przed” oznacza coś zupełnie innego

Inaczej należy interpretować oznaczenie „najlepiej spożyć przed”, które określa datę minimalnej trwałości. Producent gwarantuje, że do tego dnia produkt zachowa swoje optymalne cechy jakościowe, takie jak smak, zapach, konsystencję, barwę czy chrupkość, pod warunkiem właściwego przechowywania.

Po przekroczeniu tej daty wiele produktów nadal może być bezpiecznych do spożycia. Dotyczy to przede wszystkim żywności trwałej lub suchej, takiej jak makarony, ryż, kasze, płatki śniadaniowe, konserwy, mąka czy przyprawy. Z czasem mogą one stopniowo tracić część walorów smakowych lub aromatu, jednak nie oznacza to automatycznie, że stają się niebezpieczne dla zdrowia.

Przed podjęciem decyzji o spożyciu warto ocenić stan produktu. Należy zwrócić uwagę na wygląd opakowania, obecność pleśni, nieprzyjemny zapach czy nietypową konsystencję. Jeśli produkt budzi jakiekolwiek wątpliwości, bezpieczniej jest z niego zrezygnować.

Nie tylko data ma znaczenie

O bezpieczeństwie żywności decyduje nie tylko oznaczenie na opakowaniu, ale również sposób jej przechowywania. Nawet produkt znajdujący się jeszcze przed upływem terminu przydatności może ulec zepsuciu, jeśli był przechowywany w nieodpowiednich warunkach.

Szczególne znaczenie ma zachowanie tzw. łańcucha chłodniczego. Produkty wymagające przechowywania w lodówce powinny pozostawać w temperaturze wskazanej przez producenta, najczęściej od 2 do 4°C. Wyższa temperatura sprzyja namnażaniu bakterii i może znacząco skrócić rzeczywistą trwałość żywności. Warto również pamiętać, że długotrwałe pozostawienie produktów łatwo psujących się poza lodówką, na przykład podczas transportu czy w upalne dni znacząco zwiększa ryzyko rozwoju drobnoustrojów, nawet jeśli termin przydatności jeszcze nie minął.

Jak ograniczyć marnowanie żywności?

Racjonalne gospodarowanie żywnością pozwala zmniejszyć ilość wyrzucanych produktów bez narażania zdrowia. Pomocne jest planowanie zakupów, właściwe przechowywanie produktów oraz regularne kontrolowanie zawartości lodówki i spiżarni. W przypadku produktów oznaczonych datą minimalnej trwałości warto przed wyrzuceniem ocenić ich stan, natomiast żywność z oznaczeniem „należy spożyć do” powinna zostać spożyta przed upływem wskazanej daty lub odpowiednio wcześniej zamrożona, jeśli producent dopuszcza taką możliwość.

FAQ

• Czy produkt z napisem „należy spożyć do” można zjeść dzień po terminie? Lepiej nie. Po upływie tej daty producent nie gwarantuje bezpieczeństwa produktu, a jego spożycie może wiązać się z ryzykiem zatrucia pokarmowego.

• Czy makaron lub ryż po dacie „najlepiej spożyć przed” nadaje się do spożycia? W wielu przypadkach tak, o ile były prawidłowo przechowywane, opakowanie nie jest uszkodzone, a produkt nie wykazuje oznak zepsucia.

• Czy wygląd i zapach zawsze pozwalają ocenić bezpieczeństwo żywności? Nie. Niektóre bakterie chorobotwórcze nie powodują widocznych zmian wyglądu ani zapachu produktu, dlatego szczególnie w przypadku żywności oznaczonej „należy spożyć do” nie należy kierować się wyłącznie oceną sensoryczną.

• Czy niewłaściwe przechowywanie skraca trwałość produktów? Tak. Przerwanie łańcucha chłodniczego lub przechowywanie żywności w zbyt wysokiej temperaturze może przyspieszyć rozwój drobnoustrojów i sprawić, że produkt stanie się niebezpieczny jeszcze przed upływem terminu.

Podsumowanie

Nie każda żywność po upływie daty umieszczonej na opakowaniu musi trafić do kosza. Kluczowe jest jednak rozróżnienie pomiędzy datą przydatności do spożycia („należy spożyć do”), która odnosi się do bezpieczeństwa produktu, a datą minimalnej trwałości („najlepiej spożyć przed”), dotyczącą przede wszystkim jego jakości oraz właściwości sensorycznych.

Filip Siódmiak

»» Inne porady dotyczące zdrowia i diety czytaj tutaj:

Popełniasz ten błąd przy przechowywaniu wędlin?

Jedząc, nie spieszmy się. Nie warto

Patenty na podjadanie – jak wdrożyć je w życie

»» Odwiedź wgospodarce.pl na GOOGLE NEWS, aby codziennie śledzić aktualne informacje