Zielona deindustrializacja. Centrum Strategii Rozwojowych alarmuje: polityka klimatyczna to zgaszenie światła dla polskiego przemysłu

Unia Europejska na papierze redukuje emisje, ale w rzeczywistości wyprowadza poza państwa „zielonoładowe” swój przemysł i miejsca pracy. Centrum Strategii Rozwojowych zaprezentowało raport „FIT90. Koszty transformacji klimatycznej Unii Europejskiej”, w którym z księgową precyzją analizuje rachunek ekonomiczny dotychczasowej polityki klimatycznej Brukseli. Z dokumentu oraz samej prezentacji raportu wyłania się ponury obraz dla polskiej gospodarki, która w obliczu nowych unijnych celów oraz rosnącej konkurencji – nie tylko z Azji, ale wkrótce także z powojennej Ukrainy – może stracić podstawy rozwoju i bytu.

Przyspieszenie

Nowy unijny cel FIT90 zakłada redukcję emisji gazów cieplarnianych netto o 90% do 2040 roku. Jak wynika z analiz Centrum Strategii Rozwojowych, realizacja tego założenia oznacza konieczność pięcio-, a nawet dziewięcio-krotnego przyspieszenia tempa redukcji CO2 w stosunku do tego, co osiągnięto historycznie w minionych dekadach. Eksperci nie mają złudzeń, że jakiekolwiek, także te zapowiadane przez Komisję Europejską na jutro rewizje systemu handlu emisjami (ETS) nie przyniosą realnej ulgi dla firm.

Złudzeń w tej sprawie nie ma Marcin Izdebski, lider Zespołu Ekspertów ds. Energetyki Centrum Strategii Rozwojowych.

Rewizja ETS będzie przedstawiana jako odpowiedź na obawy przemysłu, ale nie zmienia zasadniczej prawdy: nie można pięcio- lub dziewięciokrotnie przyspieszyć redukcji emisji i jednocześnie twierdzić, że polityka staje się łagodniejsza

• alarmuje Izdebski i dodaje, że system będzie musiał być bardziej restrykcyjny i kosztowniejszy, a już obecne przepisy doprowadziły do utraty setek tysięcy miejsc pracy i przeniesienia części europejskiej bazy przemysłowej za granicę.

Klimatyczna hipokryzja

Dane zgromadzone w raporcie są niepodważalne. Podczas gdy od 1990 roku Unia zredukowała swoje emisje o około 35%, produkcja w pięciu głównych europejskich branżach energochłonnych spadła poniżej poziomu z 2005 roku, a zatrudnienie zmalało o blisko 643 tysiące etatów. W tym samym czasie globalne emisje rosną, a Unia de facto sprowadza swój ślad węglowy w postaci importowanych z zewnątrz towarów. Importowanych, a jakże, z krajów emitujących wciąż coraz więcej CO2.

Ten paradoks opisał podczas prezentacji raportu Marcin Chludziński, przewodniczący Rady Fundacji Centrum Strategii Rozwojowych.

Obecne przepisy klimatyczne skupiają się wyłącznie na zanieczyszczeniach powstających fizycznie w europejskich fabrykach, ignorując to, ile emisji powstaje przy produkcji towarów, które sprowadzamy i konsumujemy. Z punktu widzenia statystyk Unii Europejskiej, całkowita likwidacja huty wygląda równie korzystnie co jej ekologiczna modernizacja

– wyjaśniał Chludziński, który tak diagnozuje europejską politykę:

Kiedy czystsza europejska produkcja jest zastępowana bardziej emisyjnym importem, nie mamy do czynienia z dekarbonizacją. Mamy do czynienia z eksportem przemysłu, miejsc pracy i emisji poza Unię Europejską.

Ukraina: Nowy biegun przemysłowy

W kontekście ucieczki europejskiej produkcji pojawia się nowe, potężne wyzwanie gospodarcze – Ukraina. Z wypowiedzi ekspertów jasno wynika, że powojenna odbudowa tego kraju, przy jednoczesnym dostępie do unijnego rynku, stworzy ogromną presję na naszą gospodarkę. Ukraina może stać się głównym rynkiem rolnym oraz docelowym miejscem lokowania przemysłu, który będzie uciekał z Unii przed zabójczymi kosztami ETS, wysokimi kosztami energii i rygorystycznymi wymogami klimatycznymi.

Wskazał na to wyraźnie Marcin Chludziński, ostrzegając, że tańsza produkcja za wschodnią granicą, nieskrępowana natychmiastowym wdrażaniem Zielonego Ładu, wyciągnie z Polski tradycyjny przemysł.

Wątek lokacji produkcji przemysłowej nastąpi tuż po uspokojeniu się tam sytuacji wojennych i w kontekście kosztów energii, kosztów pracy i norm różnego typu, środowiskowych itp. będzie nieskrępowana. Czyli taka tradycyjna produkcja, gdzie ktoś coś spawa, robi konstrukcje, robi maszyny, ewentualnie jakaś lekka chemia budowlana, to wszystko tam się przeniesie, ze względu na niższe koszty funkcjonowania

– diagnozuje Chludziński.

Co więcej, proces ten zdemoluje także polski agrobiznes. Szef Rady CSR wprost zapowiada ucieczkę całej gałęzi gospodarki:

Przemysł i sektor spożywczy, przetwórstwo spożywcze, przemysł rolny (…) w ciągu 5 lat przy zniesieniu kontyngentów i otwartym rynku dyslokują się na teren Ukrainy.

Wysoki rachunek dla Polski

Wdrażana transformacja uderzy w Polskę ze zdwojoną siłą. W latach 2021-2024 nasz kraj stał się płatnikiem netto w systemie ETS-1 – koszty przewyższyły krajowe wpływy o niemal 12,5 mld euro. Koszty te spadną w dużej mierze na małe społeczności – spośród 50 analizowanych dużych energochłonnych zakładów, aż 21 znajduje się w gminach do 20 tysięcy mieszkańców, gdzie stanowią one trzon lokalnego rynku pracy i dochodów samorządów.

Wnioski płynące z raportu CSR nie pozostawiają złudzeń. Europa potrzebuje drastycznej rewizji celów klimatycznych oraz ochrony rynku wewnętrznego, a nie tylko „wizerunkowych zabiegów” i uspokajania nastrojów. Jak podsumował perspektywę nowej polityki klimatycznej Marcin Chludziński:

Z logiki formalnej wynika, że wdrożenie celu FIT 90 to jest zgaszenie światła dla polskiej gospodarki.

Raport Centrum Strategii Rozwojowych dostępny tu: https://fundacjacsr.pl/rewizja-ets-nie-bedzie-luzowaniem-polityki-klimatycznej-to-przygotowanie-systemu-do-realizacji-celu-fit90/

Marcin Chludziński, przewodniczący Rady Fundacji Centrum Strategii Rozwojowych będzie gościem programu „Piątka wGospodarce” na antenie telewizji wPolsce24 już w piątek, 17 lipca o godz. 13.45. Polecamy.

Maciej Wośko