Zadławienie, czyli jak pomóc w takiej sytuacji?

Zadławienie, czyli sytuacja, w której ciało obce blokuje drogi oddechowe, najczęściej zdarza się podczas jedzenia, szczególnie tego w pospiechu. Jest to stan bezpośredniego zagrożenia życia, w którym kluczowe znaczenie ma szybkie rozpoznanie i natychmiastowe podjęcie działań ratunkowych.

Czego dowiesz się z artykułu?

• Jak rozpoznać zadławienie i odróżnić je od skutecznego kaszlu.

• Jakie są pierwsze kroki postępowania przy zadławieniu.

• Jak wykonać chwyt Heimlicha krok po kroku?

• Co robić, gdy osoba zadławiona traci przytomność

Jak rozpoznać zadławienie?

Jeśli osoba kaszle, jest przytomna i może oddychać, mówimy o częściowej niedrożności dróg oddechowych. W takiej sytuacji najlepszym postępowaniem jest zachęcanie do kaszlu i obserwacja. Po krótkim czasie organizm często sam jest w stanie usunąć ciało obce.

Niepokojące objawy, które powinny natomiast zwrócić naszą uwagę to:

• nieskuteczny lub brak kaszlu,

• trudności w mówieniu lub oddychaniu,

• narastająca duszność,

• świsty wdechowe,

• sinica,

• oznaki narastającego wyczerpania.

W takiej sytuacji należy zacząć działać niezwłocznie.

Pierwsza pomoc przy zadławieniu

Jeśli kaszel staje się nieskuteczny lub zanika, należy rozpocząć działania ratunkowe:

1. Najpierw wykonuje się do 5 energicznych uderzeń w plecy, pomiędzy łopatkami. Osobę poszkodowaną należy przy tym pochylić do przodu i podeprzeć, aby ciało obce mogło wypaść na zewnątrz, a nie przesunąć się głębiej do dróg oddechowych:

• poszkodowanego należy pochylić do przodu,

• jedną ręką należy podeprzeć klatkę piersiową,

• drugą ręką wykonać uderzenia nadgarstkiem w okolice między łopatkami.

1. Jeśli to nie przynosi efektu, stosuje się tak zwany chwyt Heimlicha. Polega on na objęciu osoby od tyłu, zaciśnięciu pięści i umieszczeniu jej między pępkiem a dolną częścią mostka, a następnie wykonaniu silnych ucisków skierowanych do góry i do środka. Celem jest wytworzenie ciśnienia w klatce piersiowej, które może wypchnąć ciało obce z dróg oddechowych:

• stanąć za poszkodowanym i objąć go ramionami,

• zaciśniętą pięść umieścić między pępkiem a dolnym łukiem żebrowym,

• drugą ręką chwycić pięść,

• wykonać szybkie, energiczne uciski skierowane do góry i do środka.

1. W razie potrzeby obie metody, zarówno uderzenia w plecy, jak i uciski nadbrzusza można stosować naprzemiennie, jednocześnie kontrolując jamę ustną i usuwając tylko to, co jest wyraźnie widoczne.

Postępowanie naprzemienne

Jeżeli jedna metoda nie przynosi efektu:

• naprzemiennie wykonuje się 5 uderzeń w plecy i 5 ucisków nadbrzusza,

• każdorazowo należy kontrolować jamę ustną i usuwać jedynie widoczne ciało obce.

Nie zaleca się wykonywania tak zwanego „ślepego” usuwania ciał obcych palcami.

Co zrobić, jeśli osoba straci przytomność?

Jeśli poszkodowany traci przytomność, należy natychmiast dzwonić pod numer alarmowy 112 i rozpocząć resuscytację krążeniowo-oddechową. Polega ona na uciskaniu klatki piersiowej i wykonywaniu oddechów ratowniczych w stosunku 30:2. Działania należy kontynuować do czasu przyjazdu zespołu ratownictwa medycznego lub powrotu oznak życia.

FAQ

• Czy przy każdym zadławieniu trzeba od razu stosować Heimlicha? Nie. Jeśli osoba kaszle skutecznie i oddycha, należy jej tylko pomagać i obserwować. Interwencja jest potrzebna dopiero przy nieskutecznym kaszlu lub braku oddechu.

• Co jest pierwszym działaniem ratunkowym przy zadławieniu? Najpierw stosuje się 5 uderzeń w plecy, przy jednoczesnym pochyleniu poszkodowanego do przodu.

• Czy można usuwać ciało obce palcami? Tylko jeśli jest ono dobrze widoczne w jamie ustnej. Nie należy „na ślepo” wkładać palców do gardła.

• Kiedy stosuje się chwyt Heimlicha? Wtedy, gdy uderzenia w plecy nie przynoszą efektu, a osoba nadal ma istotnie utrudnione oddychanie lub nie oddycha skutecznie.

• Co zrobić, jeśli osoba straci przytomność? Należy wezwać pomoc (112) i rozpocząć resuscytację krążeniowo-oddechową.

Podsumowanie

Zadławienie to stan, w którym liczy się każda sekunda. Kluczowe jest szybkie rozpoznanie objawów i właściwe działanie: najpierw kaszel jeśli skuteczny, potem uderzenia w plecy, następnie uciski nadbrzusza, a w przypadku utraty przytomności natychmiastowa resuscytacja.

Uwaga: Powyższy algorytm dotyczy osób dorosłych. U dzieci i niemowląt obowiązują odrębne zasady postępowania.

Filip Siódmiak

Źródło:

• European Resuscitation Council (ERC). ERC Guidelines 2025: First Aid. 2025

»» Inne porady dotyczące zdrowia i diety czytaj tutaj:

Ciemniejsza strona cynamonu

Rzucenie palenia przed zabiegiem operacyjnym – dlaczego warto to zrobić?

Te produkty lepiej ograniczyć w podeszłym wieku

»» Odwiedź wgospodarce.pl na GOOGLE NEWS, aby codziennie śledzić aktualne informacje