Złość na odgłosy mlaskania i chrząkania? To realny problem

Dla większości ludzi odgłos przeżuwania, chrząkania, pociągania nosem czy głośniejszego oddychania stanowi jedynie element codziennego otoczenia. U części osób jednak takie dźwięki wywołują natychmiastową, bardzo silną reakcję emocjonalną, nad którą trudno zapanować. Zamiast zwykłej irytacji pojawia się narastający gniew, a niekiedy nawet wściekłość. Tak objawia się mizofonia - stosunkowo niedawno opisana przypadłość, która wciąż pozostaje przedmiotem intensywnych badań, a która może dotyczy około 5 proc. populacji dorosłych.

Czego dowiesz się z artykułu?

• Czym jest mizofonia i jakie są jej charakterystyczne objawy.

• Dlaczego niektóre codzienne dźwięki wywołują silną złość lub gniew.

• Kiedy najczęściej pojawiają się pierwsze objawy mizofonii.

• W jaki sposób wpływa ona na życie rodzinne, społeczne i zawodowe.

• Jakie metody leczenia mogą pomagać osobom z mizofonią.

Czym jest mizofonia? Mizofonia to zespół objawów polegający na wyjątkowo silnej, negatywnej reakcji na wybrane, najczęściej powtarzalne dźwięki wydawane przez innych ludzi. Najczęściej należą do nich:

• mlaskanie i odgłosy jedzenia,

• przeżuwanie,

• odchrząkiwanie,

• pociąganie nosem, • głośniejsze oddychanie,

• stukanie lub inne powtarzalne odgłosy wykonywane przez człowieka.

Co istotne, bodźce te zwykle nie są głośne. Problemem nie jest ich natężenie, lecz sposób, w jaki są odbierane przez układ nerwowy osoby z mizofonią.

Reakcja pojawia się niemal automatycznie i jest znacznie silniejsza niż zwykła niechęć do określonych dźwięków.

Jakie objawy mogą występować?

Mizofonia obejmuje jednocześnie reakcje emocjonalne, fizjologiczne, poznawcze i behawioralne.

Najczęściej pojawiają się:

• silna irytacja lub gniew,

• frustracja,

• napięcie organizmu,

• przyspieszenie pracy serca,

• trudności z koncentracją,

• natrętne myśli dotyczące źródła dźwięku,

• chęć ucieczki z danej sytuacji,

• unikanie miejsc i osób kojarzących się z wyzwalającymi bodźcami.

W cięższych przypadkach może dochodzić również do wybuchów złości skierowanych wobec osoby wydającej drażniący dźwięk. Reakcje te nie wynikają jednak ze złej woli chorego, lecz z bardzo intensywnego pobudzenia emocjonalnego.

Nie tylko sam dźwięk ma znaczenie

Charakterystyczną cechą mizofonii jest to, że reakcja nie zależy wyłącznie od właściwości akustycznych bodźca.

Ogromne znaczenie ma również:

• kto wydaje dźwięk,

• okoliczności, w których się on pojawia,

• sposób postrzegania zachowania drugiej osoby.

Ten sam odgłos może być stosunkowo dobrze tolerowany, jeśli pochodzi od osoby bliskiej, a jednocześnie wywoływać bardzo silny gniew, gdy jego źródłem jest ktoś postrzegany jako nieuprzejmy lub nieuważny. Oznacza to, że istotną rolę odgrywa sposób interpretowania sytuacji społecznej oraz przypisywania intencji drugiej osobie.

Czy mizofonia jest chorobą?

Obecnie mizofonia nie została sklasyfikowana jako odrębna jednostka chorobowa w najważniejszych międzynarodowych systemach klasyfikacji zaburzeń.

Najczęściej określa się ją jako odrębny zespół objawów obejmujący kilka wzajemnie powiązanych obszarów funkcjonowania:

• zachowanie,

• uwagę,

• reakcje somatyczne,

• relacje interpersonalne,

• procesy poznawcze.

Nasilenie objawów może być bardzo zróżnicowane - od niewielkiego dyskomfortu do znacznych trudności utrudniających codzienne funkcjonowanie.

Kiedy pojawiają się pierwsze objawy?

Pierwsze symptomy najczęściej rozwijają się pod koniec dzieciństwa lub w okresie dojrzewania.

U wielu osób utrzymują się przez kolejne lata życia, a bez odpowiedniego wsparcia mogą prowadzić do narastających problemów w relacjach rodzinnych, kontaktach społecznych czy funkcjonowaniu zawodowym.

Jak często występuje mizofonia?

Pewna wrażliwość na charakterystyczne dźwięki występuje u bardzo wielu osób. Nie oznacza to jednak od razu mizofonii.

Szacuje się, że klinicznie istotne nasilenie objawów dotyczy około 5 proc. populacji dorosłych. Oznacza to, że u tych osób reakcje są na tyle silne, iż realnie wpływają na jakość życia oraz codzienne funkcjonowanie.

W jaki sposób można pomagać osobom z mizofonią?

Choć nie opracowano jeszcze jednej standardowej metody leczenia, dostępne formy terapii pozwalają wielu osobom znacząco zmniejszyć nasilenie objawów.

Najlepiej przebadaną metodą pozostaje terapia poznawczo-behawioralna. Jej celem jest stopniowa zmiana utrwalonych reakcji na dźwięki wyzwalające silne emocje.

Terapia może obejmować między innymi:

• naukę rozpoznawania własnych reakcji emocjonalnych,

• zmianę sposobu interpretowania sytuacji,

• stopniową ekspozycję na wyzwalające bodźce,

• trening regulacji emocji,

• rozwijanie skuteczniejszych strategii radzenia sobie z napięciem.

W praktyce oznacza to stopniowe zmniejszanie siły reakcji emocjonalnej oraz poprawę codziennego funkcjonowania.

Dlaczego potrzebne są dalsze badania?

Mizofonia pozostaje stosunkowo nowym obszarem badań naukowych. Na ten moment nadal nie wiadomo dokładnie, jakie mechanizmy odpowiadają za jej rozwój oraz dlaczego u jednych osób wywołuje głównie złość, a u innych również wstręt czy silne pobudzenie fizjologiczne.

Lepsze poznanie biologicznych i psychologicznych podstaw tego zjawiska może w przyszłości umożliwić opracowanie bardziej skutecznych metod terapii, dostosowanych do indywidualnych potrzeb pacjentów.

FAQ

• Jakie dźwięki najczęściej wywołują objawy? Najczęściej są to odgłosy jedzenia, mlaskania, przeżuwania, chrząkania, pociągania nosem oraz głośnego oddychania.

• Czy mizofonia jest chorobą psychiczną? Obecnie nie jest klasyfikowana jako odrębna jednostka chorobowa. Traktuje się ją jako zespół objawów wymagający dalszych badań.

• W jakim wieku pojawiają się pierwsze objawy? Najczęściej pod koniec dzieciństwa lub w okresie dojrzewania.

• Czy mizofonię można leczyć? Tak. Choć nie istnieje jedna standardowa metoda leczenia, najlepsze efekty przynosi obecnie terapia poznawczo-behawioralna, która pomaga zmniejszyć nasilenie reakcji na wyzwalające dźwięki.

• Czy mizofonia utrudnia codzienne życie? Tak. U części osób może prowadzić do unikania spotkań rodzinnych, problemów w pracy, trudności w relacjach oraz przewlekłego napięcia emocjonalnego.

Podsumowanie

Mizofonia jest zespołem objawów polegającym na nieproporcjonalnie silnej reakcji emocjonalnej na wybrane dźwięki wydawane przez innych ludzi. Dominującą emocją jest złość, której często towarzyszy napięcie, potrzeba unikania bodźców oraz pogorszenie funkcjonowania społecznego. Objawy zwykle rozpoczynają się już w dzieciństwie lub okresie dojrzewania i mogą utrzymywać się przez wiele lat. Choć mechanizmy odpowiedzialne za rozwój mizofonii nie zostały jeszcze w pełni wyjaśnione, coraz więcej danych wskazuje, że odpowiednio prowadzona psychoterapia, w szczególności terapia poznawczo-behawioralna może skutecznie zmniejszać nasilenie objawów i poprawiać jakość życia osób dotkniętych tym problemem.

Filip Siódmiak

Źródła:

• Dixon, Laura J et al. “Prevalence, phenomenology, and impact of misophonia in a nationally representative sample of U.S. adults.” Journal of psychopathology and clinical science vol. 133,5 (2024): 403-412.

• Mattson SA, D’Souza J, Wojcik KD, Guzick AG, Goodman WK, Storch EA. A systematic review of treatments for misophonia. Pers Med Psychiatry. 2023 Jul-Aug;39-40:100104.

• Rosenthal, M Zachary et al. “Misophonia Is a Newly Defined Disorder, but Is It an Anxiety Disorder?.” Annual review of clinical psychology vol. 22,1 (2026): 243-262.

»» Inne porady dotyczące zdrowia czytaj tutaj:

Przewlekły ból? Wcale nie musi tak być!

Częste bóle głowy? Wyklucz te produkty

Co jeść, aby zwiększyć odporność i zwalczać infekcje

»» Odwiedź wgospodarce.pl na GOOGLE NEWS, aby codziennie śledzić aktualne informacje