Trudności żywieniowe studentów?

Zarówno studenci, jak i osoby aktywne zawodowo często mierzą się z trudnością utrzymania prawidłowych nawyków żywieniowych. Nieregularny tryb dnia, praca zmianowa, presja czasu, wielozadaniowość oraz zmęczenie fizyczne lub psychiczne sprzyjają pomijaniu posiłków, jedzeniu w pośpiechu oraz wybieraniu produktów o wysokiej gęstości energetycznej, lecz niskiej wartości odżywczej.

W praktyce oznacza to częstsze sięganie po żywność typu fast food, słodkie lub słone przekąski czy napoje energetyczne. Tego typu produkty, choć łatwo dostępne i wygodne, mogą sprzyjać nadmiernemu spożyciu kilokalorii, a jednocześnie dostarczać niewielkich ilości witamin, składników mineralnych i błonnika pokarmowego. Taki sposób żywienia , szczególnie utrwalany przez dłuższy czas wywiera niekorzystny wpływ na zdrowie metaboliczne, samopoczucie i długoterminową wydolność organizmu.

Niedożywienie jakościowe

Skutki nieprawidłowego sposobu odżywiania mogą obejmować znaczące pogorszenie funkcjonowania zarówno poznawczego, jak i fizycznego.

Zbyt długie przerwy pomiędzy posiłkami lub spożywanie żywności o niskiej wartości odżywczej prowadzą do częstych wahań glikemii, skutkującej spadkiem koncentracji, trudnościami z zapamiętywaniem informacji oraz zmniejszoną efektywnością pracy umysłowej. Jednocześnie niedobór kluczowych składników odżywczych może obniżać odporność, zwiększając podatność na infekcje, co jest szczególnie zauważalne w okresach nasilonego stresu, takich jak sesje egzaminacyjne lub intensywne projekty zawodowe. Przewlekłe zmęczenie, obniżona witalność oraz gorsza regeneracja organizmu to kolejne możliwe konsekwencje negatywnie wpływające zarówno na wyniki w nauce, jak i jakość pracy.

Różnice kulturowe

Niekorzystne nawyki żywieniowe obserwuje się w różnych grupach społecznych, niezależnie od kraju czy środowiska. Przykładem są wyniki badań porównawczych dotyczących studentów z Polski i Grecji.

Wykazano, że studenci polscy częściej wybierali słodycze, słone przekąski oraz napoje słodzone, natomiast studenci greccy częściej spożywali warzywa, owoce oraz soki owocowe i warzywne. Pomimo tych różnic obie grupy cechowały się niską ogólną wartością zdrowotną diety, silnie korelujących ze zwiększonym ryzykiem zaburzeń dietozależnych, takich jak otyłość, choroby metaboliczne, miażdżyca oraz nowotwory.

Wskazuje to, że problem nieprawidłowych wyborów żywieniowych ma charakter uniwersalny i może dotyczyć zarówno młodych dorosłych na początku samodzielnego życia, jak i osób dorosłych funkcjonujących w środowisku pracy.

Chcąc żywić się zdrowo

Prawidłowe funkcjonowanie organizmu w każdym wieku wymaga dostarczania odpowiednich ilości energii oraz makroskładników.

Węglowodany i białka dostarczają po 4 kcal/g, tłuszcze 9 kcal/g, a alkohol 7 kcal/g. Błonnik oraz poliole cechują się niższą wartością energetyczną - około 2 kcal/g, jednak ich rola w regulacji pracy przewodu pokarmowego i metabolizmu jest niezwykle istotna.

Zapotrzebowanie energetyczne zależne jest od wieku, płci, masy ciała, aktywności fizycznej, temperatury otoczenia oraz stanu fizjologicznego. Dla osób młodych i aktywnych wartości te wynoszą 2200-2700 kcal na dobę, jednak mogą zmieniać się w zależności od obciążenia nauką lub pracą oraz stylu życia. Ważne jest również, aby zrozumieć, że dzienne zapotrzebowanie ma charakter uśredniony, a sam bilans energetyczny należy oceniać w skali kilku dni, a nie pojedynczej doby.

Na co zwracać uwagę?

Zarówno studenci, jak i pracownicy mogą wspierać swoje zdrowie poprzez stosowanie strategii planowania posiłków, pozwalających ograniczyć sięganie po przypadkowe, wysokoprzetworzone produkty.

Skutecznym rozwiązaniem jest przygotowywanie listy zakupów oraz planowanie posiłków z uwzględnieniem harmonogramu dnia, przerw między zajęciami lub obowiązkami zawodowymi oraz dostępności miejsca do spożywania posiłków.

Żywienie oparte na diecie różnorodnej, bogatej w warzywa, owoce, pełnoziarniste produkty zbożowe, źródła pełnowartościowego białka, takie jak ryby, jaja, mięso, produkty mleczne oraz rośliny strączkowe oraz zdrowe tłuszcze sprzyja utrzymaniu prawidłowej masy ciała i wspiera zdolności poznawcze. Gotowe produkty spożywcze mogą być uzupełnieniem jadłospisu, o ile mają prosty, nieprzetworzony skład.

Dla zobrazowania warto zaznajomić się z zasadami zdrowego żywienia, piramidą czy talerzem zdrowego żywienia. Narzędzie te stanowią użyteczną pomoc w komponowaniu codziennych posiłków, zarówno w domu, jak i w pracy lub na uczelni.

Więcej praktycznych porad można znaleźć na stronie Narodowego Centrum Edukacji Żywieniowej lub w moim artykule poświęconym zasadom zdrowego żywienia .

Filip Siódmiak

Źródła:

• Widłak P, Malara M, Tomczyk Ł, Dania A, Panagiotakou G, Papoulia G. Evaluation of the Dietary Habits of Polish and Greek University Students in the Context of the Health Benefits of Their Diets. Nutrients. 2024.

• https://ncez.pzh.gov.pl/abc-zywienia/zdrowa-dieta-na-studencka-kieszen/

»» O innych zdrowotnych zaleceniach jedzeniowych czytaj tutaj:

Nawyk szkodzący zdrowiu serca – dzień bez śniadania!

Żeby żyć długo pij… wino

Zdrowe podejście do liczenia kalorii

»» Odwiedź wgospodarce.pl na GOOGLE NEWS, aby codziennie śledzić aktualne informacje