Solarium nie zawsze bezpieczne

Korzystanie z urządzeń do sztucznego opalania emitujących promieniowanie ultrafioletowe, czyli potocznie zwanych solariów, od wielu lat stało się przedmiotem zainteresowania badaczy zajmujących się oceną ryzyka rozwoju różnego rodzaju nowotworów.

Czego dowiesz się z artykułu?

• Jakie jest powiązanie pomiędzy korzystaniem z solarium, a zwiększonym ryzykiem rozwoju czerniaka.

• W jaki sposób promieniowanie UV z solariów uszkadza DNA skóry.

• Czy istnieją jeszcze inne skutki korzystania z solariów.

• Dlaczego solaria nie są efektywnym źródłem witaminy D.

Dostępne dzisiaj dane wskazują, że ekspozycja na promieniowanie UV pochodzące z solariów związana jest z istotnym wzrostem ryzyka rozwoju atypowych zmian barwnikowych, w tym nowotworów skóry oraz przyspieszeniem procesów starzenia się skóry.

Ryzyko rozwoju nowotworów skóry

Badania populacyjne oraz analizy materiału biologicznego, w tym wypadku największego organu w ludzkim ciele, a więc skóry, wykazują wyraźny związek pomiędzy korzystaniem z solariów, a zwiększoną częstością występowania czerniaka.

W analizach stwierdzono niemal trzykrotny wzrost ryzyka rozwoju czerniaka u osób korzystających z urządzeń do sztucznego opalania w porównaniu z osobami nieeksponowanymi na tego typu promieniowanie.

Uzupełnieniem danych epidemiologicznych są badania molekularne, w z jednoczesnym przeprowadzeniem sekwencjonowania DNA w próbkach skóry pobranych podczas biopsji. Wykazano w nich obecność mutacji prekursorowych związanych z procesem kancerogezy nie tylko w obrębie zmian barwnikowych, lecz również w pozornie zdrowej skórze, także w obszarach słabo narażonych na bezpośrednie działanie promieniowania UV, takie jak pachwiny czy stopy. Sugeruje to, iż ekspozycja na promieniowanie emitowane przez solaria może prowadzić do rozległych uszkodzeń materiału genetycznego.

Światowa Organizacja Zdrowia zaklasyfikowała promieniowanie UV, w tym emitowane przez solaria, do grupy 1 czynników rakotwórczych, czyli substancji i czynników o udowodnionym działaniu kancerogennym u ludzi. Podstawą tej klasyfikacji są dane potwierdzające wzrost ryzyka zarówno czerniaka, jak i nieczerniakowych nowotworów skóry.

Fotostarzenie skóry

Promieniowanie UV, niezależnie od źródła, odgrywa niezwykle istotnie kluczową rolę w procesie fotostarzenia skóry. Badania wykorzystujące zaawansowane metody obrazowe, w tym skany dwuwymiarowe i trójwymiarowe twarzy, wykazały, że osoby korzystające z solariów charakteryzują się wyraźnie wyższym postrzeganym wiekiem twarzy oraz nasilonymi, mierzalnymi cechami starzenia skóry, takimi jak pogłębione fałdy nosowo-wargowe.

Zmiany te są związane przede wszystkim z degradacją włókien kolagenowych i elastynowych, stresem oksydacyjnym oraz przewlekłym stanem zapalnym indukowanym przez promieniowanie UV. Efekty te mają również charakter kumulacyjny i postępują wraz z czasem trwania oraz intensywnością ekspozycji.

Synteza witaminy D

Fizjologiczna synteza witaminy D w skórze zachodzi głównie pod wpływem promieniowania UVB. Tymczasem większość lamp stosowanych w solariach emituje przede wszystkim promieniowanie UVA, odpowiadające za szybkie pojawienie się opalenizny, lecz w niewielkim stopniu stymulujące syntezę cholekalcyferolu (witaminy D).

Często zadawane pytania - FAQ

• Czy korzystanie z solarium zwiększa ryzyko rozwoju czerniaka? Tak. Dane epidemiologiczne wskazują na istotny wzrost ryzyka czerniaka u osób korzystających z solariów w porównaniu z populacją ogólną.

• Czy uszkodzenia skóry dotyczą tylko miejsc opalanych? Nie. Mutacje związane z kancerogenezą wykrywano również w pozornie zdrowej skórze oraz w obszarach słabo eksponowanych na promieniowanie UV.

• Czy solarium przyspiesza starzenie skóry? Tak. Ekspozycja na promieniowanie UV wiąże się z wyraźnymi, mierzalnymi cechami fotostarzenia, w tym pogłębieniem zmarszczek i zwiększonym postrzeganym wiekiem twarzy.

• Czy solarium jest dobrym źródłem witaminy D? Nie. Ze względu na dominację promieniowania UVA w solariach synteza witaminy D jest ograniczona.

Podsumowanie

Korzystanie z solariów stanowi istotny czynnik ryzyka rozwoju nowotworów skóry oraz przyspieszonego starzenia się skóry, przy jednoczesnym braku potwierdzonych korzyści zdrowotnych, takich jak skórna synteza witaminy D.

Emitowane z lamp solarnych promieniowanie UV prowadzi do rozległych uszkodzeń DNA, obejmujących również skórę pozornie niezmienioną chorobowo.

Filip Siódmiak

Źródła:

• Pedram Gerami et al. „Molecular effects of indoor tanning”. Sci. Adv.1, 2025.

• Eden, Martin et al. “Reasons for using indoor tanning devices: A systematic review of qualitative evidence.” British journal of health psychology vol. 28,1 (2023): 22-46.

• Pierret, L et al. “Overview on vitamin D and sunbed use.” Journal of the European Academy of Dermatology and Venereology : JEADV vol. 33 Suppl 2 (2019): 28-33.

• Noroozi, R., Pisarek-Pacek, A., Wysocka, B. et al. Facial skin aging: an integrative analysis of genetics, epigenetics, and lifestyle factors. GeroScience (2025).

»» Inne porady dotyczące zdrowia czytaj tutaj:

Czasami lepiej posiedzieć w… cieniu

Zimna czy ciepła kąpiel?

Melatonina dobra nie tylko na sen

»» Odwiedź wgospodarce.pl na GOOGLE NEWS, aby codziennie śledzić aktualne informacje.