Polska wieś wymiera i błyskawicznie się wyludnia

Alert demograficzny na wsi! Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego opublikowała dane, które szokują. Coraz mniej urodzeń, coraz starsze matki i odpływ młodych kobiet z terenów wiejskich. Współczynnik dzietności mieszkanek wsi wynosi zaledwie jeden i piętnaście setnych i jest najniższy w historii badań.

Jeszcze w 1983 roku kobiety rodziły średnio po ponad troje dzieci, ale to już historia, a dzietność na terenach wiejskich przez kolejne lata spadała szybciej niż w miastach. W efekcie wskaźnik zapewniający zastępowalność pokoleń osiągnięto ostatnio w 1994 roku. 43 lata to przeciętny wiek rolniczki -

Najwięcej dzieci rodzą kobiety mające od dwudziestu sześciu do trzydziestu pięciu lat. Tymczasem przeciętny wiek rolniczki wynosi dziś niemal 43 lata. Poza tym, coraz częściej odsuwają one decyzję macierzyństwie, rodząc pierwsze dziecko po ukończeniu dwudziestego dziewiątego roku życia. W dodatku w ciągu dwóch ostatnich dekad liczba kobiet w wieku 16-49 lat ubezpieczonych w KRUS zmniejszyła się dwukrotnie – z 583 do 261 tys.

Migracje i zmiana struktury zatrudnienia

Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego informuje też, że transformacja rolnictwa i spadek zatrudnienia w tym sektorze – z 25 proc. w 1991 roku do 7,6 proc. w 2023 roku – sprzyjają migracji młodych kobiet do miast. Coraz szersze wykorzystanie maszyn i technologii ograniczyło potrzebę pracy na roli, a małe gospodarstwa stały się mniej konkurencyjne.

Rolnik szuka żony

Efektem migracji jest również nasilająca się dysproporcja płci, jak podaje KRUS, w 2024 roku kobiet w wieku 20-44 lata było na wsi o 166 tys. mniej niż mężczyzn. To utrudnia znalezienie partnerki i ogranicza liczbę urodzeń. Starzejąca się populacja oraz przewaga osób starszych nad młodymi stawia samorządy w trudnej sytuacji w zakresie szkół, opieki zdrowotnej i infrastruktury społecznej.

Wyzwania i rekomendacje KRUS

Eksperci KRUS podkreślają potrzebę działań dostosowanych do lokalnych uwarunkowań. Chodzi m.in. o: wyrównanie poziomu świadczeń macierzyńskich między KRUS a ZUS; wsparcie łączenia pracy w rolnictwie z wychowaniem dzieci; rozwój alternatywnych miejsc pracy dla kobiet (np. praca zdalna lub lokalne firmy), czy lokalne programy opieki nad dziećmi w wieku 1-3 lat dopasowane do potrzeb samorządów. Bez takich działań proces depopulacji i starzenia się wsi będzie postępował, pogłębiając nierównowagę społeczno-ekonomiczną i ograniczając rozwój obszarów wiejskich.

Źródło: KRUS Oprac. GS