Diagnoza cukrzycy typu 1 – jak z nią żyć od najmłodszych lat?

Rozpoznanie cukrzycy typu 1 u dziecka stanowi dla rodziców wydarzenie przełomowe, często prowadzące do emocjonalnego szoku i wczesnego mechanizmu wyparcia. Dotychczasowe poczucie bezpieczeństwa i przewidywalności zostaje z dnia na dzień gwałtownie zaburzone.

Opiekunowie muszą skonfrontować się z koniecznością natychmiastowego przyswojenia wiedzy oraz nabyć praktyczne umiejętności niezbędne do utrzymania prawidłowej glikemii, obejmujące między innymi obliczanie dawek insuliny, interpretację wyników glikemii, reagowanie na epizody hipoglikemii i hiperglikemii oraz rozumienie zasad działania insuliny.

Rola rodziców

Zakres obciążenia chorobą zależy od wieku dziecka oraz zaplecza socjalno-psychologicznego rodziny. W przypadku małych dzieci kontrolę w pełni przejmują rodzice. Wiąże się to z koniecznością stałego monitorowania stanu dziecka, w tym również tego nocnego.

Dzieci w wieku szkolnym zmagają się z kolei z wyzwaniami społecznymi - możliwością braku empatii i zrozumienie lub stygmatyzacji ze strony rówieśników. W takich sytuacjach istotną rolę pełni edukacja środowiska szkolnego, jednakże standardowe działania informacyjno-edukacyjne często okazują się niewystarczające.

Zwiększenie empatii czy zrozumienia powinno wymagać więc ukazania realiów życia dzieci z chorobą przewlekłą, obejmujących składowe takie jak częste pomiary glikemii, obsługę pompy insulinowej, wymianę wkłuć czy sensorów ciągłego monitorowania glukozy oraz konieczność stałej gotowości do reagowania na wahania glikemii.

Regulacja metaboliczna w cukrzycy typu 1 jest procesem niezwykle dynamicznym i zależy nie tylko od trzech podstawowych zmiennych:

►podaży insuliny,

►spożycia i doboru odpowiednich pokarmów, oraz

►aktywności fizycznej.

Równie istotne, lecz niestety często zapominane są czynniki trudnych do przewidzenia, takich jak codzienne emocje, stres, infekcje czy zaburzenia rytmów okołodobowych.

W okresie dojrzewania szczególną rolę w akceptacji i stałym monitoringu choroby odgrywa także zmienność hormonalna oraz zmniejszona przewidywalność zachowań nastolatków. Choroba wymaga więc ciągłego zarządzania, a nie wyłącznie stosowania określonego i utartego wcześniej schematu.

Ucząc odpowiedzialności

Istotnym elementem jest stopniowe przekazywanie odpowiedzialności za kontrolę metaboliczną z rodziców na dziecko. Proces ten powinien przebiegać stopniowo oraz w myśl zasady Kaizen – małych kroków. Opiekunowie powinni unikać zarówno nadopiekuńczości, jak i przedwczesnego wycofania się. Podstawą skutecznego funkcjonowania niezmiennie jest wzajemne zaufanie, rozwój kompetencji oraz motywowanie młodego pacjenta do aktywnego uczestnictwa w terapii – z początku wspólnej i stopniowo do coraz większej samodzielności.

Kiedyś trzeba popełnić błąd

Najczęstsze błędy pojawiają się na etapie szacowania zawartości węglowodanów w posiłku i dopasowania dawki insuliny do faktycznego jej zapotrzebowania.

Na glikemię wpływa nie tylko ilość, lecz również rodzaj i stopień przetworzenia pokarmu, zawartość makroskładników, a także indywidualne zmienne, takie jak różnice w składzie mikrobioty jelitowej.

U części pacjentów coraz częściej obserwuje się także reakcje zależne od warunków środowiskowych, takich jak temperatura otoczenia czy stresory dnia codziennego. Wymaga to więc nieustannego dostosowywania postępowania terapeutycznego do indywidualnych wzorców odpowiedzi organizmu.

Głowa do góry

Z biegiem czasu oraz zdobywaniem coraz to większego doświadczenia zarówno pacjentów, jak i rodziców proces kontroli glikemii ulega znacznej optymalizacji.

Mimo, iż cukrzyca typu 1 jest chorobą przewlekłą i obecnie nieuleczalną, właściwie prowadzona edukacja, wsparcie psychospołeczne oraz rozwój samokontroli pozwalają na skuteczne i coraz bardziej efektywne zarządzanie chorobą oraz co chyba najistotniejsze, w znacznym stopniu przyczyniają się do polepszenia jakości życia.

Filip Siódmiak

»» O zdrowiu i diecie czytaj więcej tutaj:

Nieoczywiste powikłania cukrzycy

Jak zadbać o nerki w cukrzycy?

Inteligentna insulina. Przełom w leczeniu cukrzycy?

»» Odwiedź wgospodarce.pl na GOOGLE NEWS, aby codziennie śledzić aktualne informacje