Hiperglikemia – czym jest i jak reagować

Cukrzyca, to przewlekła choroba metaboliczna, której charakterystyczną cechą jest utrzymująca hiperglikemia wynikająca z zaburzeń wydzielania i/lub działania insuliny. Utrzymujące się podwyższone stężenie glukozy we krwi prowadzi do stopniowego uszkodzenia struktur organizmu, szczególnie naczyń krwionośnych, skutkując rozwojem powikłań narządowych.

Czego dowiesz się z artykułu?

• Czym jest cukrzyca i w jaki sposób dochodzi do jej rozwoju.

• Jakie narządy i układy mogą ulec uszkodzeniu w przebiegu choroby.

• Jakie są prawidłowe wartości glikemii i kryteria diagnostyczne cukrzycy.

• Jak rozpoznaje się stan przedcukrzycowy i kiedy wykonuje się OGTT.

Hiperglikemia

Przewlekła hiperglikemia odgrywa kluczową rolę w patogenezie powikłań mikro- i makroangiopatycznych (naczyń krwionośnych). W jej następstwie dochodzi do uszkodzenia nerek (nefropatia cukrzycowa), siatkówki oka (retinopatia), układu nerwowego (neuropatia) oraz zwiększonego ryzyka chorób sercowo-naczyniowych. Procesy te prowadzą do zaburzeń funkcji narządów, a w zaawansowanych przypadkach do ich niewydolności.

Za prawidłowe stężenie glukozy we krwi na czczo uznaje się wartości w zakresie 70-99 mg/dl. Rozpoznanie cukrzycy może zostać postawione na podstawie obecności objawów hiperglikemii, takich jak poliuria (zwiększone oddawanie moczu), polidypsja (nadmierne pragnienie) oraz niezamierzona utrata masy ciała, przy jednoczesnym stwierdzeniu glikemii przygodnej ≥200 mg/dl.

W przypadku braku charakterystycznych objawów lub gdy glikemia przygodna nie spełnia kryterium diagnostycznego, rozpoznanie opiera się na wynikach badań laboratoryjnych:

• dwukrotnym oznaczeniu glikemii na czczo ≥126 mg/dl (w dwóch różnych dniach),

• stężeniu hemoglobiny glikowanej (HbA1c) ≥6,5%.

HbA1c stanowi wskaźnik średniego stężenia glukozy we krwi w okresie około trzech miesięcy i jest istotnym narzędziem zarówno w diagnostyce, jak i monitorowaniu przebiegu choroby.

W sytuacji podejrzenia zaburzeń gospodarki węglowodanowej, przy wartościach glikemii na czczo 100-125 mg/dl lub HbA1c w zakresie 5,7–6,4%, zaleca się wykonanie doustnego testu tolerancji glukozy (OGTT). Interpretacja wyniku OGTT po 120 minutach przedstawia się następująco:

• ≥200 mg/dl - rozpoznanie cukrzycy,

• 140–199 mg/dl - nieprawidłowa tolerancja glukozy.

Różne metody diagnostyczne, takie jak glikemia na czczo, OGTT, HbA1c mogą identyfikować odmienne grupy pacjentów, jednak każda z nich ma równorzędne znaczenie w rozpoznawaniu cukrzycy. Badanie OGTT charakteryzuje się szczególnie wysoką czułością w wykrywaniu zarówno cukrzycy, jak i stanów przedcukrzycowych.

FAQ

• Co jest główną przyczyną cukrzycy? Zaburzenia wydzielania insuliny, jej działania lub współistnienie obu mechanizmów.

• Jakie są pierwsze objawy cukrzycy? Najczęściej wielomocz, wzmożone pragnienie i utrata masy ciała; mogą też występować zmęczenie i nawracające infekcje.

• Czy HbA1c może zastąpić inne badania? Może być używana samodzielnie w diagnostyce, ale nie zawsze wykrywa te same przypadki co OGTT czy glikemia na czczo.

• Kiedy wykonuje się OGTT? Przy podejrzeniu stanu przedcukrzycowego lub gdy wyniki glikemii/HbA1c są niejednoznaczne.

• Dlaczego cukrzyca jest niebezpieczna? Ponieważ przewlekła hiperglikemia prowadzi do uszkodzenia wielu narządów i układów.

Podsumowanie

Cukrzyca jest przewlekłą chorobą metaboliczną charakteryzującą się hiperglikemią, która prowadzi do wielonarządowych powikłań, głównie poprzez uszkodzenie naczyń krwionośnych. Rozpoznanie opiera się na określonych kryteriach laboratoryjnych, obejmujących glikemię na czczo, HbA1c oraz OGTT. Co kluczowe, wczesna diagnostyka stanów przedcukrzycowych i cukrzycy ma kluczowe znaczenie dla zapobiegania powikłaniom i wdrożenia odpowiedniego leczenia.

Źródło:

• https://ptdiab.pl/zalecenia-ptd/zalecenia-kliniczne-dotyczace-postepowania-u-osob-z-cukrzyca-2025

»» O zdrowiu i diecie czytaj więcej tutaj:

Nieoczywiste powikłania cukrzycy

Jak zadbać o nerki w cukrzycy?

Inteligentna insulina. Przełom w leczeniu cukrzycy?

»» Odwiedź wgospodarce.pl na GOOGLE NEWS, aby codziennie śledzić aktualne informacje