CBA wkracza do resortu klimatu. Skandal, 700 postępowań w ramach "Czyste powietrze”

Funkcjonariusze Centralnego Biura Antykorupcyjnego (CBA) prowadzą działania związane z zabezpieczeniem dokumentacji dotyczącej programu „Czyste Powietrze”. Śledztwo w tej sprawie nadzoruje Prokuratura Europejska – poinformował rzecznik służb specjalnych Jacek Dobrzyński.

Czynności rozpoczęły się we wtorek rano i obejmują dokumenty od 1 czerwca 2021 roku. Agenci CBA działają w kilku instytucjach publicznych, w tym w Ministerstwie Klimatu i Środowiska oraz w funduszach ochrony środowiska. Informację o obecności funkcjonariuszy w resorcie potwierdził jego rzecznik, Marek Pogorzelski.

Zakres śledztwa

Postępowanie dotyczy podejrzenia niedopełnienia obowiązków przez urzędników publicznych przy opracowywaniu oraz wdrażaniu kolejnych etapów programu „Czyste Powietrze”. Śledztwo obejmuje decyzje systemowe, które mogły wpłynąć na funkcjonowanie programu.

Według przedstawicieli ministerstwa, istotne zmiany wprowadzone w latach 2022–2023 mogły przyczynić się do problemów:

- w 2022 r. wprowadzono system prefinansowania bez odpowiednich zabezpieczeń,

- w 2023 r. zniesiono limity kosztów jednostkowych dla prac termomodernizacyjnych.

Zdaniem resortu, decyzje te stworzyły przestrzeń do nadużyć i nieuczciwych praktyk części wykonawców.

Skala nieprawidłowości

W związku z programem prowadzonych jest obecnie około 700 postępowań w całej Polsce. Sprawy te prowadzą prokuratury, Policja oraz Prokuratura Europejska. Część postępowań została wszczęta na podstawie zawiadomień Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz funduszy wojewódzkich.

Według ustaleń śledczych, łączna wartość szkód może sięgać kilkudziesięciu milionów złotych. Do nieprawidłowości miało dochodzić w latach 2022–2024.

Jednym z analizowanych przypadków jest działalność firmy z województwa zachodniopomorskiego, która zawierała umowy na termomodernizację i wymianę źródeł ciepła. Śledczy podejrzewają, że mogło dochodzić do wyłudzania środków poprzez wprowadzanie beneficjentów w błąd co do realizacji inwestycji.

Reakcja instytucji publicznych

W odpowiedzi na wykryte nieprawidłowości, pod koniec 2024 roku Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej wstrzymał realizację programu. Nowa wersja programu została uruchomiona pod koniec marca 2025 roku.

Zgodnie z deklaracjami Ministerstwa Klimatu i Środowiska, wprowadzono dodatkowe mechanizmy zabezpieczające, które mają ograniczyć ryzyko nadużyć i lepiej chronić beneficjentów.

Resort zapewnia, że współpracuje z organami ścigania i przekazuje wszystkie wymagane dokumenty.

Na czym polega program „Czyste Powietrze”

Program „Czyste Powietrze” umożliwia właścicielom domów jednorodzinnych uzyskanie dofinansowania m.in. na:

- wymianę starych źródeł ogrzewania na bardziej ekologiczne (np. pompy ciepła), termomodernizację budynków.

Obecnie nie przewiduje się wsparcia dla pieców gazowych.

Od 2024 roku obowiązkowe jest:

-wykonanie audytu energetycznego przed inwestycją,

-uzyskanie świadectwa charakterystyki energetycznej po jej zakończeniu

-Kolejne zmiany w programie

W marcu 2026 roku zakończyły się konsultacje społeczne dotyczące kolejnych zmian w programie. Nowe rozwiązania mają być wdrażane etapowo. Część z nich wymaga zgody Europejskiego Banku Inwestycyjnego, który nadzoruje Fundusz Modernizacyjny – główne źródło finansowania programu.

Skala programu

Od uruchomienia programu we wrześniu 2018 roku złożono ponad milion wniosków o dofinansowanie. Łączna wartość wnioskowanego wsparcia przekroczyła 41 miliardów złotych.

»» Odwiedź wgospodarce.pl na GOOGLE NEWS, aby codziennie śledzić aktualne informacje

»» O bieżących wydarzeniach w gospodarce i finansach czytaj tutaj:

Fiasko wege-ofensywy! Europejczycy wracają do mięsa

Czy to jeszcze szara strefa, czy już korupcja w białych rękawiczkach?

Uwaga, absurd! Pszczoły na celowniku minister klimatu

»»Spór wokół statusu gruntów spółdzielczych – oglądaj „Piątkę wGospodarce” telewizji wPolsce24

pap, jb