TSUE jasno: kredyty z WIBOR nie mogą być podważane!

Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł w czwartek, że klauzula umowy na kredyt mieszkaniowy, zawierająca wskaźnik taki jak WIBOR, nie powoduje znaczącej nierównowagi między stronami na niekorzyść konsumenta. Według TSUE bank nie musi przekazywać konsumentowi szczegółowych informacji na temat metodologii tego wskaźnika. Trybunał Sprawiedliwości UE w czwartek obronił wskaźnik WIBOR i potwierdził, że jest on niepodważalny - uważa prezes Związku Banków Polskich Tadeusz Białek.

W ten sposób TSUE odpowiedział na pytania prejudycjalnie Sądu Okręgowego w Częstochowie, dotyczące wskaźnika referencyjnego WIBOR w umowie kredytu hipotecznego ze zmiennym oprocentowaniem. Konsument zawarł umowę na kredyt na 20 lat w sierpniu 2019 r., pożyczył ponad 400 tys. zł. W swoim pozwie domagał się stwierdzenia, że klauzula umowna, dotycząca stopy procentowej, jest nieuczciwa i w związku z tym nie jest dla niego wiążąca.

Wątpliwości sądu w Częstochowie dotyczą tego, czy dyrektywa w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich pozwala na badanie postanowień umowy na kredyt, dotyczących zmiennego oprocentowania w oparciu o WIBOR. Sąd chce też wiedzieć, czy postanowienia te należy uznać za nieuczciwe, m.in. ze względu na niepoinformowanie konsumenta o sposobie ustalania tego wskaźnika.

TSUE zauważył w swoim wyroku, że - co do zasady - dyrektywa w sprawie nieuczciwych warunków ma zastosowanie w niniejszej sprawie.

Przepisy krajowe określają jedynie ogólne ramy ustalania takiego oprocentowania, pozostawiając przedsiębiorcy możliwość określenia umownego wskaźnika referencyjnego lub stałej marży, którą się dodaje. Klauzula umowna, ustalająca oprocentowanie zmienne, oparte na wskaźniku referencyjnym, takim jak WIBOR, może być zbadana w świetle tej dyrektywy – podkreślił.

»» O bieżących wydarzeniach w gospodarce i finansach czytaj tutaj:

Co z WIBOR-em? TSUE wyda wyrok

Banki nie mają obowiązku informowania klienta o działaniu WIBOR

Trybunał stwierdził jednak, że wymóg przejrzystości, przewidziany w dyrektywie, nie nakłada na bank obowiązku przekazania konsumentowi szczegółowych informacji na temat metodologii wskaźnika referencyjnego, takiego jak WIBOR.

TSUE przypomniał, że WIBOR jest przedmiotem wyczerpujących ram prawnych na poziomie Unii, których przestrzeganie zapewniają właściwe organy krajowe. „W związku z tym, o ile wskaźnik referencyjny, taki jak WIBOR, można uznać za zgodny z tymi ramami prawnymi, klauzula, która go zawiera, nie powoduje, co do zasady, sama w sobie znaczącej nierównowagi między stronami na niekorzyść konsumenta” - orzekł TSUE.

Odpowiedzi na pytania prejudycjalne nie rozstrzygają sprawy przed polskim sądem. Spór rozstrzygnie sąd krajowy.

Prezes Związku Banków Polskich: TSUE potwierdził - nie można podważać WIBORu

Zdaniem dr Tadeusza Białka orzeczenie „całkowicie przekreśliło możliwość podważanie wskaźnika WIBOR, który jest podstawą oprocentowania przy kredytach hipotecznych”.

To potężny cios dla wszystkich argumentów stosowanych przez kancelarie prawne i odszkodowawcze. WIBOR nie podlega kwestionowaniu, a banki prawidłowo wypełniają obowiązki informacyjne regulowane przez prawo unijne, bo - jak przypomniał sam Trybunał w swoim komunikacie - w odniesieniu do kredytów hipotecznych na cele mieszkaniowe obowiązek informacyjny banku jest regulowany na kilku poziomach przez prawo Unii - powiedział PAP Białek.

Prezes ZBP wskazał, że wszystkie pomysły, by bank informował o szczegółach wyznaczania wskaźnika referencyjnego, zostały „jednoznacznie przez Trybunał przekreślone jako niewymagane w żadnej mierze prawem unijnym”.

„W mojej ocenie, tlen dla wszystkich pozwów WIBORowych został odebrany. TSUE jednoznacznie przesądził, że nie ma możliwości kwestionowania wskaźnika referencyjnego, jakim jest WIBOR, oraz obowiązków informacyjnych spełnianych przez banki. Spodziewam się, że liczba spraw, w których próbowano kwestionować umowy, znacząco spadnie, podobnie jak samo zainteresowanie kwestionowaniem WIBORu” - powiedział. Jednocześnie podkreślił, że nie ma w Polsce żadnego prawomocnego wyroku podważającego WIBOR, ale jest „ponad 150 prawomocnych orzeczeń oddalających pozwy WIBORowe”.

Białek zwrócił uwagę, że Trybunał jednoznacznie potwierdził, iż WIBOR podlega unijnym ramom regulacyjnym, a Komisja Europejska uznała go za jeden z kluczowych wskaźników referencyjnych. „W związku z tym unijna dyrektywa ws. nieuczciwych warunków umownych (dyrektywa 93/13) nie ma odniesienia do samego wskaźnika. Sama klauzula dotycząca zmiennego oprocentowania może podlegać badaniu, ale WIBOR już nie” - dodał.

Zgodnie z ustawą, o ile strony nie uzgodniły stałej stopy oprocentowania kredytu hipotecznego, to ustala się ją jako wartość wskaźnika referencyjnego i wysokości marży banku.

Wskaźnikiem referencyjnym stosowanym w Polsce jest WIBOR, który co do zasady oparty jest na realnych transakcjach, choć nie tylko. Jego częścią są też tzw. kwotowania wiążące i modelowe, czyli stawki, po jakich banki biorące udział w wyznaczaniu wskaźnika byłyby gotowe złożyć oraz przyjąć depozyt od innego uczestnika tego procesu lub na rynku bazowym.

PKO BP: po wyroku TSUE nie będzie rewolucji w sprawach o WIBOR

W ocenie PKO BP, Trybunał jednoznacznie potwierdził, że sądy krajowe nie są uprawnione do badania metody wyznaczania wskaźnika WIBOR, ponieważ wynika ona z unijnego rozporządzenia BMR, które jednolicie reguluje system wskaźników referencyjnych w Unii Europejskiej. Przedmiotem ewentualnej oceny sądu krajowego pozostaje prawidłowość poinformowania klienta o ryzyku zmiennej stopy procentowej. PKO BP podkreśla też, że Trybunał nie podzielił żadnego z przedstawionych przez konsumentów zarzutów co do informacji przekazywanych przez bank konsumentom w tej sprawie.

„Dzisiejszy wyrok TSUE potwierdza legalność i uczciwość stosowania wskaźnika referencyjnego WIBOR w umowach kredytu z konsumentami. Trybunał wskazuje, że sądy krajowe mogą kontrolować, czy klient został prawidłowo poinformowany o skutkach ekonomicznych zastosowania WIBOR w umowie. Argumentacja kredytobiorców o obowiązku przekazywania specjalistycznych informacji o zasadach wyznaczenia wskaźnika nie została przez Trybunał uwzględniona” - powiedział Michał Romanowski z Kancelarii Romanowski i Wspólnicy, reprezentującej PKO Bank Polski przed TSUE.

„Wyrok TSUE stanowi ważny punkt odniesienia dla sądów. Nie będzie rewolucji w sprawach o WIBOR. TSUE potwierdził dotychczasowe orzecznictwo polskich sądów” - dodała Anna Cudna-Wagner, radca prawny z kancelarii CMS Cameron McKenna, która razem z kancelarią Romanowski i Wspólnicy reprezentuje PKO Bank Polski przed TSUE.

Z Brukseli Magdalena Cedro (PAP), sek

»» Odwiedź wgospodarce.pl na GOOGLE NEWS, aby codziennie śledzić aktualne informacje

»» O bieżących wydarzeniach w gospodarce i finansach czytaj tutaj:

Rachunki za prąd biją rekordy. Kto się tym przejmuje?

Tusk podwinął ogon! Pozycja prezesa NBP niezagrożona

Sieć już nie wytrzymuje OZE, Niemcy tną przywileje

»»Klęska Tuska w starciu z Glapińskim! – oglądaj w telewizji wPolsce24