L4 po nowemu. Oto, co możesz robić na L4

W poniedziałek, od 13 kwietnia wejdą w życie nowe przepisy w sprawie kontroli wykorzystywania L4. Doprecyzowane zostaną również sytuacje, w których ubezpieczony może stracić prawo do zasiłku chorobowego - przekazał PAP Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Zmiany obejmą również orzecznictwo lekarskie w ZUS.

Nowelizacja ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw, z której część przepisów wejdzie w życie 13 kwietnia oparta jest na dwóch filarach – reformie orzecznictwa lekarskiego w ZUS oraz reformie zwolnień lekarskich. Nowe regulacje wchodzą w życie etapami. Pierwsze, dotyczące kontroli prawidłowości orzekania o czasowej niezdolności do pracy oraz wystawiania zaświadczeń lekarskich zaczęły obowiązywać w styczniu. Ostatnia część reformy wejdzie w życie z początkiem 2027 r.

Kontrolerzy mogą

- sprawdzić, co robisz na L4 - wejść do miejsca kontroli - poprosić o dokumenty i wyjaśnienia - wylegitymować cię (sprawdzić tożsamość)

ZUS przekazał w informacji prasowej, że wchodzące od poniedziałku w życie przepisy precyzują, że osoba ubezpieczona może utracić prawo do zasiłku chorobowego za cały okres zwolnienia od pracy, jeżeli w czasie, w którym miała orzeczoną niezdolność do pracy, będzie wykonywać pracę zarobkową lub podejmować aktywność niezgodną z celem tego zwolnienia. Zakład podkreślił, że bez zmiany pozostaje zasada, zgodnie z którą okres zwolnienia od pracy powinien być wykorzystany na odzyskanie zdrowia i rekonwalescencję. Oznacza to, że osoba ubezpieczona nie może w tym czasie wykonywać działań, które zakłóciłyby ten proces.

Podsumowując

Można stracić zasiłek za całe L4

Jeśli na L4:

- będziesz pracować - albo robić coś, co utrudnia leczenie

W tym celu doprecyzowane zostały pojęcia pracy zarobkowej i aktywności niezgodnej z celem zwolnienia od pracy.

Co wolno, a czego nie wolno na L4

Na L4 nadal możesz:

- normalnie funkcjonować w domu - robić podstawowe czynności (zakupy, lekarz, apteka) - zrobić coś „awaryjnie” (np. podpisać ważny dokument, jeśli to konieczne) - robić rzeczy, które nie przeszkadzają w leczeniu

Czego nie wolno robić na L4?

Na L4 nie wolno:

- normalnie pracować (nawet „na chwilę”) - prowadzić działalności zarobkowej - wykonywać pracy zdalnej lub dodatkowych zleceń - robić rzeczy, które mogą pogorszyć zdrowie lub opóźnić leczenie - „dorabiać” w jakiejkolwiek formie

Zabronione są też działania, które utrudniają leczenie lub wydłużają powrót do zdrowia, choć zwykłe codzienne czynności nadal są dozwolone.

Praca zarobkowa to każda czynność, która ma charakter zarobkowy, niezależnie od stosunku prawnego będącego podstawą jej wykonania. Nie są nią tzw. czynności incydentalne, czyli takie, których podjęcia w okresie zwolnienia od pracy wymagają istotne okoliczności (nie może być to polecenie pracodawcy).

Aktywność niezgodna z celem zwolnienia od pracy to z kolei wszelkie działania, które utrudniają albo wydłużają proces leczenia lub rekonwalescencję. Nie należą do nich zwykłe czynności dnia codziennego lub czynności incydentalne, których podjęcia w okresie zwolnienia od pracy wymagają istotne okoliczności.

Większe uprawnienia

ZUS zyskuje szersze uprawnienia kontrolne, m.in. możliwość weryfikacji tożsamości, wejścia do miejsca kontroli i zbierania informacji od ubezpieczonego, pracodawcy oraz lekarza.

Zmieniają się również zasady dotyczące lekarzy orzeczników – w systemie będzie mogło pracować więcej specjalistów, nie tylko lekarze, a część zmian w organizacji orzecznictwa wejdzie w życie dopiero w 2027 roku.

Prawidłowe wykorzystanie L4

ZUS podkreślił, że kontrola prawidłowego wykorzystywania zwolnień od pracy polega na sprawdzeniu, czy osoba ubezpieczona nie wykorzystuje go niezgodnie z celem. Wyjaśnił, że zmiany w przepisach dotyczą zasad i trybu przeprowadzania takiej kontroli. Zmiany te, dodał, obejmują kwestie takie jak: uprawnienia i obowiązki osób przeprowadzających kontrolę (np. do legitymowania osoby kontrolowanej, po to, by ustalić jej tożsamość), obowiązki osób kontrolowanych, a także zasady przeprowadzania kontroli, sporządzania protokołu z kontroli czy składania zastrzeżeń do ustaleń zawartych w protokole.

pap, jb